Een toezichthouder moet ervoor zorgen dat het nieuws dat via bedrijven als Facebook en Google wordt verspreid betrouwbaar is. Dat staat in een onafhankelijk onderzoek dat de Britse overheid liet uitvoeren.

De Cairncross Review van de bekende journalist en econoom Frances Cairncross kijkt naar de toekomst van de nieuwsindustrie in het Verenigd Koninkrijk en adviseert over de rol die de overheid daarin moet spelen.

Techbedrijven die hun gebruikers op grote schaal nieuws aanbieden, moeten hun lezers helpen om nepnieuws te herkennen. Ook moeten die sites gebruikers in de richting van kwaliteitsnieuws wijzen, stellen de onderzoekers.

Een toezichthouder moet ervoor zorgen dat de techbedrijven zich ook aan die taak houden. "Hoewel elk platform een oplossing moet bedenken die bij de gebruikers past, moeten die inspanningen onder toezicht van de regelgevende instanties worden geplaatst", stelt het onderzoek. "Deze taak is te belangrijk om volledig over te laten aan het oordeel van commerciële entiteiten."

In eerste instantie zou een toezichthouder alleen de aanpak van de techbedrijven beoordelen. Als die ondermaats is, moeten volgens het onderzoek striktere maatregelen worden genomen. De toezichthouder moet volgens het onderzoek de macht hebben om medewerking van de bedrijven af te dwingen.

'Linktaks schiet het doel voorbij'

De onderzoekers zien echter niets in een zogenoemde linktaks, waarbij bedrijven moeten betalen voor het verspreiden van nieuws. "Draconische en riskante maatregelen leiden ertoe dat bedrijven als Google hun nieuwsdienst volledig terugtrekken", zegt Cairncross tegen de BBC.

Zo'n betaling voor het linken naar nieuws is onderdeel van de hervorming van het Europese auteursrecht. Google waarschuwt klanten in de EU al enkele maanden diensten als Google Nieuws waarschijnlijk te zullen stoppen als zo'n linktaks wordt ingevoerd. In Spanje moeten technologiebedrijven al sinds 2014 betalen voor het linken naar nieuws. Daar heeft Google zijn nieuwsverzameldienst gesloten.

"Er zijn een aantal manieren waarop technologiebedrijven zich volgens ons anders kunnen gedragen en manieren om ze zover te krijgen. Dat zijn grotendeels manieren waarvoor geen wetgeving nodig is", zegt Cairncross.