Het Europees Parlement heeft woensdagmiddag ingestemd met het omstreden 'uploadfilter', dat onderdeel is van de Europese hervorming van het auteursrecht.

Een meerderheid van 438 Europarlementariërs stemde voor een gezamenlijk standpunt omtrent de nieuwe auteursrechtenwetgeving, terwijl 226 leden tegen stemden. Een resterend aantal van 39 leden onthield zich van een stem.

Het 'uploadfilter' is een omstreden artikel in het voorstel voor de hervorming van het auteursrecht. Met de maatregel zouden bedrijven zoals Google, Twitter en Facebook materiaal dat door gebruikers geüpload wordt moeten controleren op auteursrechten.

Met de maatregel wil de Europese Commissie beheerders van auteursrechten, zoals videomakers, componisten en andere kunstenaars, beter beschermen. Grote internetbedrijven kunnen er ook voor kiezen om een licentie op het auteursrechtelijk beschermde werk te nemen.

Tegenstanders vrezen dat de algoritmes die internetbedrijven gebruiken niet in staat zijn om nuance aan te brengen, waardoor de vrijheid van meningsuiting in het geding komt. Onder meer satirische afbeeldingen, parodieën en afbeeldingen met een (kunst)historische context zouden door een 'uploadfilter' tegengehouden kunnen worden.

Het Europees Parlement gaat nu met de Europese lidstaten in onderhandeling over de definitieve invulling van de wet. De verwachting is dat zij voor de Europese verkiezingen van mei 2019 tot een akkoord komen, waarna het hervormde auteursrecht in werking kan treden.

Algoritmes breder dan auteursrecht

In 2015 bereikte Amerikaanse gebruiker van YouTube een mijlpaal in een langlopende rechtszaak tegen platenlabel Universal. De vrouw uploadde in 2007 een video van een dansende baby, waarin op de achtergrond het nummer Let's Go Crazy van Prince te horen was. Universal eiste dat de video offline gehaald zou worden, maar de rechter oordeelde dat eigenaren van auteursrechten het principe van 'fair use' in acht moeten nemen.

Ook op andere gebieden dan het auteursrecht kregen Facebook en YouTube, dat onderdeel is van Google, de afgelopen jaren kritiek op keuzes omtrent het toestaan van materiaal. Facebook verwijderde onder meer een foto van het 'napalmmeisje' uit de Vietnam-oorlog en een foto van naakte Holocaust-slachtoffers waarmee het Anne Frank Center nieuw onderzoek onder de aandacht wilde brengen.

Ook verwijderde het sociale medium een bericht met een passage uit de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring. YouTube kreeg onder meer kritiek omdat bewijs voor oorlogsmisdaden in Syrië werd verwijderd. Beide sociale media maken voor het verwijderen van berichten gebruik van zowel algoritmes als menselijke moderators.

Ook zogenaamde 'linktaks' omstreden

Critici wijzen ook op een artikel over de omstreden 'linktaks'. Dit onderdeel van het vernieuwde auteursrecht verplicht bedrijven zoals Google en Facebook om uitgevers van media te betalen voor het gebruik van zogenaamde 'snippets' (deelbare korte uittreksels van een pagina, bedoeld om naar de bron door te klikken).

Tegenstanders vrezen bovendien dat het verwerken van de titel van een artikel in een hyperlink voortaan een licentie van de uitgever vereist. Dat zou het plaatsen van hyperlinks drastisch ontmoedigen, aldus critici.