Een juridische commissie van het Europees Parlement stemde onlangs voor een zogenoemd 'uploadfilter' dat moet gaan gelden in de EU als onderdeel van nieuwe copyrightwetgeving. Tegenstanders vrezen dat het filter, beschreven in Artikel 13, de internetvrijheid bedreigt.

Wat houdt dit 'uploadfilter' in?

Het zogenoemde uploadfilter maakt onderdeel uit van nieuwe regelgeving die de Europese Unie op termijn wil invoeren. Met de nieuwe regels moet materiaal waarop auteursrecht rust beter worden beschermd tegen illegale verspreiding via het internet.

In de voorgestelde regels staat (in Artikel 13) dat techgiganten worden verplicht deze onrechtmatig geüploade inhoud van hun platform te weren. Zij moeten in samenwerking de oorspronkelijke makers voorkomen dat hun auteursrecht wordt geschonden.

Artikel 13 wordt door tegenstanders een uploadfilter genoemd, omdat de nieuwe regels dicteren dat de controle op copyrightschending al vooraf plaatsvindt door bedrijven als Facebook en YouTube. In de nieuwe regelgeving staat dat zij hiervoor onder meer gebruik kunnen maken van technologieën als automatische herkenning van inhoud.

YouTube

YouTube gebruikt dergelijke technieken al om bijvoorbeeld hele afleveringen van series, complete films of muziek op te sporen en te verwijderen, maar dat gebeurt meestal pas nadat de videodienst erop gewezen is door rechthebbende (film)maatschappijen.

Artikel 13 zou die procedure als het ware omdraaien door van techgiganten te verwachten dat zij alle inhoud controleren alvorens deze op hun platform verschijnt. In de nieuwe regelgeving wordt dit verplicht gesteld voor alle bedrijven "die grote hoeveelheden door hun gebruikers geüploade werken en andere materialen opslaan en publieke toegang daartoe verlenen".

Wat zijn de gevolgen voor het internet?

Critici, waaronder EU-lidstaten Nederland en België en een aantal bekende internetpioniers, zijn kritisch over de voorgestelde regelgeving. Tegenstanders stellen onder meer dat de internetvrijheid door het uploadfilter in het gedrang dreigt te komen. Ook zijn de voorgestelde maatregelen volgens hen mogelijk in strijd met de vrijheid van meningsuiting en het recht op privacy van Europese gebruikers.

De geautomatiseerde filters van Facebook of YouTube zouden binnen de nieuwe regels gaan bepalen of door gebruikers geüploade afbeeldingen of video's wel of niet online mogen verschijnen. Hierbij wordt dan eerst gecontroleerd of de inhoud geen onrechtmatig gebruikt materiaal bevat.

Verschillende belangenorganisaties, zoals Bits of Freedom, stellen dat de hiervoor gebruikte technieken niet goed genoeg zijn om de nuances binnen copyrightwetgeving te begrijpen. Zo zouden de filters slecht om kunnen gaan met bijvoorbeeld parodieën en legitiem gebruik van quotes, waarbij een kort stukje van beschermd materiaal wordt gebruikt.

Bovendien vrezen de organisaties dat gebruikers veel last gaan krijgen van de automatische filters zodra hun uploads worden afgekeurd. Daar bezwaar tegen aantekenen, is geen automatisch proces en vergt tijd en moeite. Daardoor zouden rechtmatig handelende gebruikers er de dupe van kunnen worden.

Hoe zit het met memes?

De dreigende invoering van het 'uploadfilter' heeft mogelijk ook gevolgen voor zogeheten memes, grappig bedoelde afbeeldingen die veelal gebruikmaken van bekende momenten uit televisieprogramma's, films of series.

Op deze inhoud rust auteursrecht, waardoor de geautomatiseerde filters van bijvoorbeeld Facebook of Twitter mogelijk niet toestaan dat gebruikers er afbeeldingen of GIF-animaties van uploaden waaraan zij tekst hebben toegevoegd. Dit is bij veel memes het geval.

Komt de wetgeving er sowieso?

De juridische commissie van het Europees Parlement stemde 20 juni voor de nieuwe regelgeving, maar daarmee is de nieuwe wetgeving nog niet definitief goedgekeurd. Het comité dat de nieuwe regels heeft opgesteld, wil zo snel mogelijk overgaan tot onderhandelingen met de Europese Commissie, maar daar kan nog bezwaar tegen worden aangetekend.

In dat geval moeten de leden van het Europees Parlement stemmen of de versnelde procedure door mag gaan. Die stemronde zou dan naar alle waarschijnlijkheid begin juli plaatsvinden. Experts verwachten bovendien dat de definitieve stemming over de nieuwe wetgeving pas op zijn vroegst in december van dit jaar plaatsvindt.

Daarnaast bestaat er een kans dat er amendementen worden aangenomen. Deze zouden aanpassingen in de wet goedkeuren, waardoor de strekking zal worden aangepast. Zo'n amendement kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat rekening wordt gehouden met memes, citaten en parodieën. Maar dan moet een meerderheid daar wel mee instemmen.