De Rijksoverheid stopt met het gebruik van de antivirussoftware van het Russische bedrijf Kaspersky Lab.

Het kabinet heeft bepaald het gebruik van de software uit te faseren, schrijft minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) in een Kamerbrief. Het kabinet vreest dat de antivirussoftware van Kaspersky door het Kremlin gebruikt wordt voor spionage.

Er is geen directe aanleiding voor het advies van Grapperhaus, zegt woordvoerder Anna Sophia Posthumus tegen NU.nl. "Het gaat om een opsomming van ontwikkelingen op het gebied van cyberdreigingen." Grapperhaus verwijst in zijn brief naar onder meer Russische offensieve digitale activiteit, die "op onder meer Nederland gericht is".

Grapperhaus verwijst daarnaast naar Russische wetgeving die bedrijven uit het land verplicht om de Russische inlichtingendiensten te ondersteunen als zij daarom vragen. Kaspersky heeft eerder verklaard dat het bedrijf "geen enkele overheid helpt, of zal helpen, bij offensieve inspanningen in het digitale domein".

Risico's

Volgens de minister zijn tot nu toe geen gevallen van daadwerkelijk misbruik bekend, maar kan dit niet worden uitgesloten. De veiligheidsrisico's gelden alleen voor de antivirussoftware en niet voor andere producten van Kaspersky Lab.

Antivirussoftware heeft diepgaande toegang tot ict-systemen om computervirussen te bestrijden, onderbouwt Grapperhaus de maatregel van het kabinet. Vanwege die uitgebreide toegang "bestaat er een risico op digitale spionage en sabotage bij de Rijksoverheid en de Nederlandse vitale infrastructuur", schrijft hij in de brief.

Op welke termijn de antivirussoftware uitgefaseerd kan zijn, is volgens Posthumus lastig te zeggen. "Dat hangt af van verschillende zaken, zoals lopende contracten met Kaspersky en het vinden en toepassen van een geschikt alternatief." Het kabinet brengt geen advies over een alternatief antivirusprogramma uit, maar daar wordt volgens Posthumus wel naar gekeken.

Een woordvoerder laat namens Kaspersky, dat een kantoor heeft in Utrecht, aan NU.nl weten dat het bedrijf uiterlijk dinsdagochtend met een reactie komt.

'Nadrukkelijk advies'

Het kabinet adviseert bedrijven en organisaties die in de vitale sectoren werken eveneens om de antivirussoftware van Kaspersky niet langer te gebruiken. Onder vitale sectoren vallen bedrijven die essentieel zijn voor het (economisch) functioneren van Nederland. Ook bedrijven die de Rijksoverheid ondersteunen in de informatiebeveiliging krijgen dit advies. "Het is een nadrukkelijk advies, maar we kunnen het niet afdwingen", stelt Posthumus.

Het uitfaseren van de software geldt niet voor kleinere overheden, zoals provincies en gemeenten. "De keuze hiervoor is gemaakt op basis van een risicoafweging", zegt Posthumus. De Rijksoverheid, ondersteunende bedrijven en vitale sectoren lopen volgens het kabinet het meest risico op spionage. Voor kleinere overheden is het risico niet groot genoeg om ook te stoppen met de antivirussoftware van Kaspersky, verklaart de woordvoerder.

Verenigde Staten

In september kondigden de Verenigde Staten aan het gebruik van software van Kaspersky Lab binnen de overheid niet langer te gebruiken. De Amerikaanse autoriteiten zijn eveneens bang dat Rusland de software van het bedrijf voor spionage gebruikt.

Een maand later berichtte The New York Times dat Russische staatshackers de antivirussoftware van Kaspersky Lab gebruikt zouden hebben om de Verenigde Staten te spioneren.

Eugene Kaspersky, oprichter van het bedrijf, heeft banden met het Kremlin altijd ontkend. Volgens hem is het bedrijf slachtoffer van het geopolitieke spel tussen de Verenigde Staten en Rusland.

Wil jij elke ochtend direct weten wat je 's nachts gemist hebt en wat er die dag gaat gebeuren? Abonneer je dan nu op onze Dit wordt het nieuws-nieuwsbrief!