Achtergrond

Waarom wordt chat-app Telegram geblokkeerd in Rusland en Iran?

Verschillende landen proberen Telegram te blokkeren voor gebruikers. Waarom wordt de dienst verboden?

Zowel Iran en Rusland hebben recent Telegram-blokkades opgezet. In Rusland is de chat-app in het hele land verboden, in Iran geldt het verbod vooralsnog alleen voor overheidsinstanties en bestuurders.

Telegram is een populaire app om berichten mee te versturen. De dienst werd in 2013 uitgebracht en inmiddels telt de app wereldwijd 200 miljoen gebruikers. Dat maakte oprichter Pavel Durov eind maart bekend.

Eén van de speerpunten van Telegram is privacy. "In tegenstelling tot andere populaire apps hoeft Telegram geen verantwoording af te leggen aan aandeelhouders of adverteerders", schreef hij. "We doen geen zaken met reclamebureaus of overheden. Nog nooit hebben we ook maar één byte aan gebruikersdata met derden gedeeld."

Telegram ondersteunt end-to-end-encryptie. Daarmee wordt informatie op een manier versleuteld, zodat de inhoud alleen voor de ontvanger te zien is.

Decryptiesleutel

Overheden van verschillende landen hebben daar moeite mee en willen dat veiligheidsdiensten meer toegang krijgen. De Russische telecomwaakhond Roskomnadzor vroeg de rechtbank in Moskou daarom om de app te verbieden voor gebruikers in het land. Daar ging de rechter in mee.

Dat gebeurde toen veiligheidsdiensten Telegram verzochten een decryptiesleutel te leveren. Met zo'n sleutel zouden de diensten kunnen meelezen in beveiligde gesprekken. Die toegang hebben ze graag, omdat Telegram bijvoorbeeld een app is die veel door terroristen wordt gebruikt.

Niet alleen kunnen kwaadwillenden Telegram gebruiken om ongestoord zaken te bespreken, ook wordt het platform ingezet om nieuwe leden te werven en propaganda te verspreiden. De Russische veiligheidsdienst FSB zei in 2017 "betrouwbare informatie" te bezitten waaruit blijkt dat terroristen Telegram gebruikten om een aanval in Sint-Petersburg uit te voeren. Daarbij vielen vijftien doden. 

Privacy

Oprichter Durov heeft blijft voet bij stuk houden en weigert een decryptiesleutel te leveren. Volgens hem is zo'n sleutel in strijd met de grondwet en zou het technisch niet haalbaar zijn om zoiets in de app in te bouwen.

Naast Rusland dreigt in Iran ook een landelijke blokkade. Telegram wordt in het land door 40 miljoen mensen gebruikt, ongeveer de helft van de bevolking. Niet alleen burgers, ook staatsmedia, politici en bedrijven maken van Telegram gebruik.

Voor Iraanse overheidsorganen zou de app sinds afgelopen week niet langer zijn toegestaan, meldden Iraanse media. Als reden daarvoor werd gegeven "om de nationale veiligheid te beschermen". Het account van ayatollah Ali Khamenei is inmiddels gesloten.

In januari werd de app in Iran ook een korte tijd geblokkeerd, toen er protesten tegen de regering waren. Veel succes had die blokkade toen niet, omdat veel mensen Telegram via een omweg bleven gebruiken. Dat deden ze bijvoorbeeld door middel van een VPN-dienst, waarmee gebruikers hun locatie kunnen maskeren.

Omzeiling

Hetzelfde lijkt nu in Rusland te gebeuren. Volgens Durov zijn er sinds het verbod nauwelijks minder Russen actief op Telegram. "We maken ook gebruik van clouddiensten van derden om de dienst deels actief te houden voor onze gebruikers", schrijft hij op zijn Telegram-kanaal.

"Voor ons was het een simpele keuze. We beloofden onze gebruikers volledige privacy en we stoppen liever helemaal dan dat we onze belofte schenden." De Russische overheid probeert het omzeilen van de blokkade ondertussen ook weer te blokkeren, maar vooralsnog zonder veel succes.

Rusland vroeg Apple en Google na het inschakelen van de blokkade om de Telegram-app uit de appwinkels te halen. Daaraan gaven de techgiganten nog geen gehoor. Apple haalde de chat-app eerder dit jaar overigens wel kort uit de App Store, omdat er "ongepaste content beschikbaar is gemaakt aan gebruikers". Niet duidelijk was om welke content het ging.

Geld

Oprichter Durov is van plan de strijd tegen de overheden aan te gaan. Zijn belangrijkste wapen in die strijd is geld om initiatieven te bekostigen die blokkades kunnen omzeilen. 

"Om de internetvrijheid in Rusland en andere landen te steunen, ben ik begonnen met het uitdelen van bitcoins aan individuen en bedrijven die proxies en VPN-diensten aanbieden", zegt hij. "Ik wil dit jaar miljoenen dollars doneren aan dit doel."

Lees meer over:
Tip de redactie