Afgelopen week bleek dat Facebook op veel sites van zorgverzekeraars zogeheten trackingpixels heeft staan. Wat is er precies aan de hand?

Onder andere de websites van zorgverzekeraars Menzis, ONVZ en OHRA bevatten deze trackingpixels. Met deze pixels wordt het surfgedrag van bezoekers op die sites bijgehouden, die vervolgens ook naar Facebook wordt gestuurd. 

Uit onderzoek van de NOS bleek dat in elk geval achttien verzekeraars deze pixels gebruiken. Verzekeraars overtraden met de trackingpixel mogelijk de Nederlandse privacywet, meldt de Autoriteit Persoonsgegevens. Het is onduidelijk of er een onderzoek zal worden gestart naar de potentiële privacyschending.

Wat is een trackingpixel?

Een trackingpixel is een klein, onzichtbaar blokje op een website, dat wordt geplaatst met behulp van speciale code. Zodra je de pagina bezoekt, wordt met behulp van cookies bijgehouden dat je daar bent geweest en of je wellicht op bepaalde advertenties hebt geklikt.

Websites plaatsen deze pixel om een link tussen hunzelf en het advertentienetwerk van Facebook te maken. Hierdoor kan bijvoorbeeld informatie gelinkt aan je Facebook-account worden gebruikt om gepersonaliseerde reclame te laten zien. De keerzijde is echter dat Facebook informatie van bezoekers in handen krijgt.

Wat houdt die pixel precies van mij bij?

Bezoek je een pagina met een Facebook-pixel, dan wordt dat aan Facebook doorgegeven. Hierdoor heeft het sociale netwerk een overzicht van een aantal websites dat je hebt bezocht.

Doen alleen Facebook en verzekeraars dit?

Nee. Andere online advertentiebedrijven zoals Google gebruiken ook trackingpixels om surfgedrag vast te leggen. Die pixels worden ook gebruikt op veel andere websites, ook van bijvoorbeeld politieke partijen en nieuwsmedia.

Waarom is er dan juist nu ophef?

Hoewel veel websites al langere tijd een Facebook-pixel gebruiken, is de ophef rondom het gebruik hiervan vrij recent. Dat heeft deels te maken met de websites die nu in de schijnwerpers staan. Zorgverzekeraars hebben pagina's waarop ziektes worden beschreven, waarvan bezoeken worden doorgegeven via de pixel. Hierdoor weet Facebook dat je informatie hebt opgezocht over medische problemen die je misschien liever geheim houdt.

Tegelijkertijd ligt Facebook onder vuur, omdat steeds duidelijk wordt hoe verzamelde data wordt ingezet. Eerder dit jaar schorste het sociale netwerk nog databedrijf Cambridge Analytica, dat informatie van maximaal 87 miljoen mensen (waaronder 90.000 Nederlanders) had misbruikt. Met de gegevens waren gedetailleerde psychologische profielen gemaakt, die werden ingezet voor advertenties bij politieke campagnes.

Wat doet Facebook precies met mijn surfgedrag?

Het bedrijf zegt in eerste instantie dat het surfgedrag wordt gebruikt voor gepersonaliseerde advertenties. Wat er verder met de informatie gebeurt, is onduidelijk. 

Uit recent gelekte documenten blijkt dat het bedrijf data gelinkt aan Facebook-profielen wil gaan analyseren met een kunstmatige intelligentie, om te voorspellen of iemand bijvoorbeeld wil overstappen op een nieuw automerk. Dat zou gebeuren op basis van verzamelde Facebook-datasets, waarmee psychologische profielen worden gemaakt en op grote schaal onderzocht.

Hoe wordt er gereageerd op de kritiek?

Meerdere verzekeraars hebben hun Facebook-pixels inmiddels verwijderd, waaronder Menzis, OHRA en OVNZ. Sommige andere partijen gebruiken hem nog. Kamerleden pleiten in Nederland tegelijkertijd voor een debat, om te spreken over mogelijke maatregelen tegen de datadeling van Facebook.

Volgende maand gaan in Europa ook nieuwe privacyregels in, die duidelijker vastleggen wat bedrijven wel en niet mogen bijhouden. Facebook zal met de inwerkingtreding van deze regels gebruikers duidelijker gaan informeren over wat het bedrijf zoal aan informatie verzamelt.