Stephen Hawking is woensdag op 76-jarige leeftijd overleden. De wetenschapper waarschuwde de laatste jaren van zijn leven vaak voor de gevaren van kunstmatige intelligentie.

De Britse natuurkundige en kosmoloog werd vooral bekend vanwege zijn onderzoeken naar zwarte gaten en singulariteit: een punt in de ruimte met een oneindig klein volume en een oneindig grote dichtheid.

Kunstmatige intelligentie (de Engelse term 'artificial intelligence' wordt afgekort tot AI) is de verzamelterm voor software waarmee computers kunnen leren om zelfstandig informatie te interpreteren en problemen op te lossen.

Een duidelijk voorbeeld van deze technologie zijn de stemassistenten in slimme speakers en telefoons. Denk hierbij aan Siri of Google Assistant, die vragen van gebruikers begrijpen en er een natuurlijk klinkend antwoord op kunnen geven.

Zelflerend

Kunstmatige intelligentie heeft een zelflerend aspect. De technologie kan bijvoorbeeld na het bestuderen van duizenden afbeeldingen van honden en katten bij een nieuwe afbeelding, die hij niet eerder heeft gezien, herkennen of er een hond of kat op staat. Naast spraak- en beeldherkenning wordt de technologie ook ingezet voor bijvoorbeeld zelfrijdende auto’s.

De laatste jaren is de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie in een stroomversnelling geraakt. De Google-computer AlphaGo werd in 2016 de beste Go-speler ter wereld. Menselijke spelers uit de wereldtop van het Aziatische bordspel moesten het ontgelden tegen de computer, die zichzelf razendsnel tactieken had aangeleerd om het spel te winnen.

Einde van de mensheid

Op dit moment zijn de mogelijkheden van AI nog vrij primitief, maar Hawking noemde de technologie al wel "heel nuttig". Zijn spraakcomputer maakte bijvoorbeeld gebruik van een vorm van kunstmatige intelligentie. Daarmee leerde de computer hoe Hawking dacht en voorspelde hij welke woorden de wetenschapper tijdens het formuleren van een zin als volgende zou gebruiken.

Toch waarschuwde Hawking voor de problemen en gevaren die steeds slimmer wordende kunstmatige intelligentie met zich meebrengt. In 2014 sprak hij duidelijke taal in een interview met de BBC: "De ontwikkeling van kunstmatige intelligentie kan het einde van de mensheid betekenen."

Hawking waarschuwde voor de consequenties als AI uiteindelijk even intelligent of zelfs slimmer wordt de mens. "De techniek verbetert zichzelf op een steeds hoger tempo", zei hij. "De mens kan die groei niet bijhouden, omdat biologische evolutie hen tegenhoudt. De mens wordt dan voorbijgestreefd."

Hoe lang het nog duurt voordat dit kantelpunt is bereikt, is niet bekend. Hawking zei in 2015 tijdens een conferentie in Londen dat computers "ergens binnen de komende honderd jaar" slimmer worden dan mensen. 

Slimme wapens

Eén van de gevaren die daaruit voortkomt is de manier waarop wapens werken. Die zouden met toevoeging van AI zelfstandig kunnen nadenken en ingezet kunnen worden.

Samen met Tesla-oprichter Elon Musk, Apple-oprichter Steve Wozniak en duizend hoog aangeschreven robotonderzoekers ondertekende Stephen Hawking in 2015 een brandbrief. Daarin waarschuwden de experts voor gevaren van een wapenwedloop op het gebied van AI.

"Kunstmatige intelligentie is op het punt gekomen waarop de uitrol van autonome wapens binnen jaren in plaats van decennia haalbaar is", schreven de wetenschappers. "De belangen zijn groot: autonome wapens worden gezien als de derde revolutie in oorlogsvoering, na het buskruit en nucleaire wapens."

De wetenschappers waarschuwden dat dit soort wapens ook op de zwarte markt kunnen opduiken en in handen van terroristen kunnen vallen.

Toch denken de wetenschappers dat kunstmatige intelligentie oorlogsvoering ook veiliger kan maken. "Vooral voor burgers, zonder nieuwe wapens." Zo kunnen computers bijvoorbeeld aangeven dat een aanval te risicovol is als er te veel burgers aanwezig zijn.

Risico's

Hawkings meest recente uitspraken over kunstmatige intelligentie deed hij afgelopen december in een interview met technologiemagazine Wired. "Ik vrees dat AI de mensheid in zijn geheel kan vervangen", zei hij toen.

De wetenschapper was echter geen harde tegenstander van de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie, want de technologie kan volgens hem ook tot positieve gevolgen leiden. "Mogelijk kunnen we met behulp van AI ziektes en armoede oplossen", stelde hij.

"Het succesvol inzetten van kunstmatige intelligentie kan de belangrijkste gebeurtenis in de geschiedenis van de beschaving zijn. Maar als we de risico’s niet weten in te dammen, kan het ook de laatste gebeurtenis zijn."

Optimist

Om over kunstmatige intelligentie te waken, stelde Hawking in een interview met The Times voor om "een vorm van wereldbestuur" te vormen, dat de inzet van AI in goede banen moet leiden. 

"Technologie ontwikkelt zich op een zodanig tempo dat het ons allemaal kan vernietigen met een biologische of nucleaire oorlog", zei Hawking. "We moeten daarover de controle houden door middel van logica en gezond verstand."

Uiteindelijk was Stephen Hawking op dit gebied een optimist. "Ik denk dat de mensheid deze uitdagingen zal aangaan."

Wil jij elke ochtend direct weten wat je 's nachts gemist hebt en wat er die dag gaat gebeuren? Abonneer je dan nu op onze Dit wordt het nieuws-nieuwsbrief!