Nepnieuws dat via sociale media is verspreid, heeft nauwelijks meetbare invloed gehad op de resultaten van de presidentsverkiezigen in de Verenigde Staten.

Dat concluderen wetenschappers van de Amerikaanse universiteiten Stanford en New York in een nieuw onderzoek. Donald Trump won de verkiezingen overtuigend van zijn rivaal Hillary Clinton.

Sociale media zijn rondom de verkiezingen in de Verenigde Staten onder vuur komen te liggen vanwege de verspreiding van nepnieuws dat kiezers mogelijk op het verkeerde been heeft gezet. Nepnieuws is nieuws dat niet is onderbouwd met feiten, maar als waarheid wordt gebracht, vaak via dubieuze websites.

Volgens de onderzoekers waren de nepnieuwsberichten op sociale media niet de belangrijkste bron voor verkiezingsnieuws van Amerikanen. Slechts 14 procent van de 1.200 respondenten zegt sociale media als bron te hebben gebruikt voor hun stemkeuze. De meeste mensen vonden televisie meer betrouwbaar.

Voordeel

De meest verspreide nepnieuwsberichten zouden door slechts een klein deel van de bevolking zijn gezien. Wel erkennen de wetenschappers dat Trump online een voordeel had.

Zo werden berichten die gunstig waren voor Trump tot 30 miljoen keer gedeeld op Facebook, terwijl gunstige verhalen voor Clinton hooguit 8 miljoen keer werden gedeeld.

Daarbij merken de onderzoekers op dat slechts een fractie van de sociale media-gebruikers zich kon herinneren wat er in de berichten heeft gestaan.

Overtuiging

Als nepnieuws daarbij van invloed zou zijn geweest, dan had bij elk nepnieuwsbericht 0,7 procent van de Clinton-stemmers en niet-stemmers hun stem moeten veranderen in een stem voor Trump.

Elk nepnieuwsbericht moet in dat geval een overtuigingskracht van 36 politieke televisiespotjes hebben, aldus de onderzoekers.

Facebook

In Duitsland, waar de overheidskritiek op nepnieuws zeer fel was, heeft Facebook experimentele maatregelen genomen om de verspreiding van nepnieuws tegen te gaan. Gebruikers kunnen een melding maken als ze vermoeden dat een bericht nepnieuws bevat.

Een onafhankelijk bureau onderzoekt bij elke melding of er sprake is van nepnieuws. In dat geval krijgen de berichten een speciale markering waarmee duidelijk wordt dat het nieuws niet op feiten is gebaseerd. Het is nog niet bekend of Facebook dit systeem ook buiten Duitsland wil inzetten.