De Nationale ombudsman wil dat er beter toezicht komt op de Nederlandse inlichtingendiensten, als de plannen van het kabinet om de bevoegdheden van de diensten uit te breiden doorgaan.

Dat schrijft ombudsman Reinier van Zutphen vrijdag in een brief aan minister Plasterk (Binnenlandse Zaken).

De ombudsman vindt het vooral kwalijk dat het kabinet van plan is om burgers hun klachten over de inlichtingendiensten te laten indienen bij de CTIVD, de organisatie die toezicht moet houden op de inlichtingendiensten. De rol van de ombudsman bij het behandelen van klachten komt onder de nieuwe plannen te vervallen.

"Bij klachtbehandeling zijn onafhankelijkheid en onpartijdigheid essentieel. Daarom dient elke schijn van en risico op afhankelijkheid en partijdigheid te worden vermeden", aldus Van Zutphen. De nieuwe structuur van de CTIVD zou kunnen leiden tot het verwijt dat "de slager zijn eigen vlees keurt".

Niet bindend

Hij zegt het ook te betreuren dat de CTIVD onder het nieuwe stelsel geen bindende uitspraken kan doen. De toezichthouder kan alleen een advies uitbrengen aan de minister, die ervoor kan kiezen om hier niets mee te doen.

De uitbreiding van de bevoegdheden van de AIVD en MIVD is volgens Van Zutphen "een grote stap op een glijdende schaal". Hij vindt het daarom belangrijk dat de toezichthouder een bindend advies kan uitbrengen.

De ombudsman spreekt zich niet uit over de verdere inhoud van het wetsvoorstel, waarmee het mogelijk wordt voor de inlichtingendiensten om kabelgebonden internetverkeer grootschalig af te tappen. Momenteel is dat alleen nog toegestaan bij niet-kabelgebonden verkeer, bijvoorbeeld via satellieten.

Donderdag uitten provider Tele2 en privacywaakhond Privacy International stevige kritiek op het wetsvoorstel, dat volgens hen onuitvoerbaar is en de privacy van veel burgers zal schenden.