Minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) heeft donderdag zijn plannen gepresenteerd die de inlichtingendiensten AIVD en MIVD extra afluisterbevoegdheden geven. Volgens de minister wordt de privacy van de burger gewaarborgd.

Dat blijkt uit het conceptvoorstel voor de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten die donderdag openbaar is gemaakt.

Momenteel mogen de Nederlandse inlichtingendiensten alleen niet-kabelgebonden telefoon- en dataverkeer op grote schaal aftappen. Zo kan bijvoorbeeld satellietverkeer in oorlogsgebieden al worden onderschept.

Normaal internetverkeer loopt echter bijna altijd via kabels. Ook mobiel dataverkeer gaat vanaf de zendmast via kabels en mag daarom nu niet massaal worden onderschept.

Controle

Onder de nieuwe Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten mag ook kabelgebonden verkeer grootschalig worden afgetapt. Dit mag alleen met toestemming van de minister.

De diensten kunnen straks onder meer chatsessies, e-mails en telefoongesprekken die via de kabel gaan onderscheppen. Het gaat dan om 'metadata' zoals nummers en tijdstippen van de gesprekken.

Met deze nieuwe bevoegdheden moeten onder meer jihadstrijders beter kunnen worden opgespoord. Ook moet het meer bescherming bieden tegen cyberaanvallen en spionage, aldus het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Privacy

Plasterk zegt dat er vanuit het ministerie streng wordt gecontroleerd op de toepassing van de wet, zodat normale burgers hun privacy behouden. 

Ook wordt de 'commissie-stiekem' van de Tweede Kamer geïnformeerd en houdt toezichthouder CTIVD de praktijken van de geheime diensten in de gaten. "De hele AIVD is doordrenkt van het besef dat ze zich aan de wet moeten houden", zegt Plasterk in een interview met het AD

De CTIVD krijgt meer macht. Het orgaan wordt ook een zelfstandige klachteninstantie en kan bindende oordelen gaan geven. 

Verzoeken

Hij wil niet zeggen hoeveel procent van de aftapverzoeken van de AIVD hij persoonlijk goedkeurt. "Meestal keur ik het goed, soms keur ik het af", zegt de minister.

De uitbreiding van de bevoegdheden van de inlichtingendiensten is controversieel. Privacy-organisaties zijn hier fel tegen en ook in de Kamer zien verschillende oppositiepartijen de wet niet zitten.

Rapport

Het wetsvoorstel bouwt voort op het rapport van de commissie-Dessens die eind 2013 stelde dat de diensten meer armslag moeten krijgen. Vorig jaar was bekend geworden dat de samenwerking en uitwisseling van getapte informatie met buitenlandse zusterdiensten wordt veranderd. Dat mag pas nadat de minister toestemming heeft gegeven.

Het kabinet zei toen meer grip te willen krijgen op het verstrekken van metadata aan het buitenland.