De Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) pleit voor een meer open houding van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD), bijvoorbeeld rondom het aantal actieve taps in Nederland.

Dat zegt de toezichthouder in zijn jaarverslag over 2014-2015 (pdf). De CTIVD houdt toezicht op de werkwijze van de AIVD en de militaire variant MIVD.

Volgens de CTIVD zorgt meer openheid over de werkwijze van de Nederlandse inlichtingendiensten ervoor dat "onnodige mythevorming en misverstanden" kan worden voorkomen. 

Zo is de CTIVD nog steeds teleurgesteld over het besluit van minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) om niet bekend te maken hoeveel actieve taps er in Nederland zijn en hoeveel personen worden afgeluisterd.

Staatsgeheim

"De minister vond dat deze aantallen zicht gaven op de actuele werkwijze van de AIVD en daarmee als staatsgeheim moesten worden aangemerkt", aldus het rapport. Volgens het CTIVD geven de cijfers inzicht op activiteiten die inbreuk maken op de privacy.

Plasterk heeft de aantallen in de documenten van de AIVD zwart en onleesbaar gemaakt. "De Commissie was en is het hier niet mee eens", zo staat in het rapport. "Het publiceren van aantallen is bovendien iets wat in ons omringende landen jaarlijks gebeurt."

Uitbreiden bevoegdheden

Daarnaast constateert de CTIVD dat er "ruime politieke steun" is voor het uitbreiden van de bevoegdheden van de AIVD en MIVD. 

Wel stelt de commissie dat het toezicht dan ook beter moet worden; dat is in de plannen van het kabinet nog niet genoeg geregeld.

Volgens de commissie wil het kabinet vooral ministers meer te zeggen geven over de diensten. Maar dat is waarschijnlijk niet genoeg om de privacy te beschermen, aldus de CTIVD.

Draadloos

De uitbreiding van bevoegdheden gaat specifiek over het tappen van informatie die via kabels wordt verstuurd. Huidige bevoegdheden staan enkel ongericht aftappen van draadloos internetverkeer toe.

Bedrade internetverbindingen mogen al langer door de AIVD en MIVD worden afgetapt, maar enkel op een gerichte wijze. Met de nieuwe bevoegdheden kunnen de geheime diensten op zogenoemde sleepnet-wijze tappen.

Het gaat om internet maar ook om het mobiele telefoonverkeer, dat via masten op de kabel terechtkomt. Volgens de commissie is het nog helemaal niet duidelijk of dit wel nodig is. De CTIVD wil ook dat er goede regels komen zodat onschuldigen zo veel mogelijk worden beschermd. En als gesprekken of mails worden vernietigd, moeten ze echt weg zijn.

"De voorgenomen uitbreiding van bevoegdheden van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten vraagt om een steviger verankering van het onafhankelijk toezicht", aldus de toezichthouder.

Wat houden de nieuwe bevoegdheden van de AIVD precies in?