Het kabinet is bang om de aanbevelingen van de Kamercommissie die het falend ICT-beleid van de overheid tegen het licht heeft gehouden over te nemen en dreigt daarmee niets te doen aan de miljardenverspillingen die het gevolg zijn van mislukte automatiseringsprojecten.

Dat zegt D66-Kamerlid Kees Verhoeven woensdag tegen NU.nl.

"Het kabinet neemt de onderzoekscommissie niet serieus. Het blijft als een afhankelijke overheid bij de ICT-bedrijven op schoot zitten", aldus Verhoeven.

Hij vindt het "ontluisterend" dat het kabinet de aanbevelingen die door de Kamer zijn aangenomen naast zich neerlegt.

Weggegooid belastinggeld

In oktober vorig jaar presenteerde deze tijdelijke onderzoekscommissie, onder leiding van VVD-Kamerlid Ton Elias, de resultaten van het parlementaire onderzoek naar het falende ICT-beleid van de rijksoverheid.

Als gevolg van problemen met de automatisering wordt er naar schatting jaarlijks één tot vijf miljard euro belastinggeld weggegooid..

Toezichthouder

Woensdag debatteerde de Tweede Kamer over het rapport van de commissie. De belangrijkste aanbeveling van de commissie is het aanstellen van een onafhankelijke toezichthouder, het Bureau ICT-toetsing (BIT), die alle ICT-projecten vanaf vijf miljoen euro van de gaat toetsen op de haalbaarheid en uitvoerbaarheid. 

Minister Stef Blok (Wonen en Rijksdienst) brengt het BIT onder bij zijn ministerie. Als er een negatief advies is en een minister een project toch wil doorzetten, moet het kabinet dat onderbouwen. Het BIT zal worden aangestuurd door de hoogste ICT-ambtenaar van het Rijk.

Oppositiepartijen SP, CDA en D66 vrezen dat de toezichthouder hierdoor een tandenloze tijger wordt. Verhoeven: "Het kabinet wil het BIT onder een ambtenaar plaatsten", zegt Verhoeven. "Dat wordt dus een waakhond met melktanden."

Volgens de D66'er is de verantwoordelijke ambtenaar niet onafhankelijk omdat hij beleid uitvoert dat door de politiek is vastgesteld. "De ambtenaar zal het advies milder opschrijven, omdat zijn politieke baas dat prettig vindt."

VVD en PvdA vinden dat er voldoende waarborgen zitten in het voorstel van Blok.

Angst

Volgens de D66’er is het kabinet bang voor een onafhankelijke toezichthouder omdat het daarmee de regie over de projecten uit handen geeft. 

Dat is ook de reden dat het kabinet niet een minister verantwoordelijk wil maken voor alle ICT-projecten bij de overheid, zoals de commissie-Elias voorstelde, aldus Verhoeven.

Daarnaast moeten de ICT-projecten transparanter worden. Ook hier ruikt Verhoeven angst bij het kabinet: "Laat gewoon weten hoe projecten ervoor staan en geef duidelijk aan wat de totaalkosten van de projecten zijn. Wees niet bang voor die transparantie."

Bij die transparantie hoort dat de overheid ICT-bedrijven die de projecten uitvoeren moeten worden afgerekend op hun prestaties. "De overheid laat de oren teveel hangen naar de expertise van de ICT-bedrijven. Die weten dat ze niet worden afgerekend wanneer ze budgetten overschrijden of te lang over een project doen."

Blok

Verantwoordelijk minister Stef Blok (Wonen en Rijksdienst) gaf al eerder aan voorstander te zijn van het BIT, maar wil niet de verplichting voelen projecten te toetsten die meer dan vijf miljoen euro gaan kosten. Dat gebeurt wel bij projecten "met een grote impact", zei Blok destijds tegen NU.nl.

Ook wil Blok dat de overheid minder afhankelijk wordt van de expertise van de ICT-bedrijven. “We gaan het aantal externen terugbrengen en kennis zelf in huis halen. Daardoor wordt je minder afhankelijk van de mensen die je inhuurt.”