KPN en Vodafone stoppen als eerste grote Nederlandse providers met het bewaren van telefoon- en internetgegevens van klanten. Woensdagochtend zette de rechter een streep door de Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens, die het bewaren van zulke data verplichtte.

Woordvoerder Stefan Simons van KPN zegt woensdagmiddag in een verklaring dat de provider de uitvoering van de wet stopzet. Hij zegt dat de beslissing ook geldt voor dochterbedrijven van KPN, zoals Hi, XS4ALL en Telfort.

KPN zegt maatregelen te treffen om ervoor te zorgen dat de provider "aan de nieuwe situatie" voldoet. Dat houdt in de praktijk in dat gegevens die niet nodig zijn voor de normale bedrijfsvoering uiteindelijk zullen worden verwijderd. 

Ook Vodafone benadrukt dat er nog wel gegevens worden opgeslagen die nodig zijn om een werkende dienst te leveren. Het is mogelijk dat die gegevens via een vordering aan de overheid moeten worden geleverd.

Vodafone stelt daarnaast dat het voorstander is van "wet die duidelijkheid schept omtrent onze verplichtingen en die transparant is over het gebruik van de bevoegdheden door de overheid en de controle daarop."

Verwijdering

Niels Huijbregts, woordvoerder van XS4ALL, zegt dat gegevens woensdagmiddag al niet meer worden opgeslagen. "De machine staat uit en de kast is op slot, dus er komt niemand bij." Eerder verzamelde gegevens worden volgens hem nog niet verwijderd omdat de Staat mogelijk nog in hoger beroep gaat. Mocht de overheid zo'n beroep winnen, dan zou de verwijdering niet meer kunnen worden teruggedraaid.

Ook de kleine providers BIT en Tweak zijn gestopt met het bewaren van gegevens. Andere grote providers zeggen het vonnis van de rechter nog te bestuderen.

Nieuwe bewaarplicht

Onder de bewaarplicht moesten telecomproviders 'metadata' opslaan die later kon worden gebruikt door opsporingsdiensten. De rechtbank in Den Haag oordeelde dat dit onwettelijk gebeurde, omdat er geen rechterlijke toestemming nodig is voor het inzien van de gegevens en omdat dit ook mogelijk is bij minder ernstige misdrijven.

D66 en VVD zeiden woensdag een nieuwe versie van de bewaarplicht in te willen voeren, die nieuwe waarborgen introduceert. De PvdA roept op tot een "oplossing waarbij zowel de privacy van onze burgers als het belang van de opsporing wordt gewaarborgd", zonder uit te leggen of daar een nieuwe bewaarplicht mee wordt bedoeld.

Ministerie

Het ministerie van Veiligheid en Justitie zegt het schrappen van de bewaarplicht te betreuren en overweegt nog om in beroep te gaan tegen het vonnis.

"Het ministerie maakt zich ernstige zorgen over het effect hiervan op de aanpak van de criminaliteit", aldus een verklaring van het ministerie. 

Voormalig minister Opstelten was van plan om de bewaarplicht aan te passen. Hij wilde onder meer een rechterlijke toetsing introduceren voordat gegevens mogen worden ingezien door opsporingsdienst. "De inhoud van het vonnis wordt betrokken bij het wetsvoorstel, zodat de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de betrokkenen afdoende is gewaarborgd", schrijft het ministerie woensdag. "Het vonnis laat daarvoor alle ruimte."

Zie ook: Nederlandse bewaarplicht telecomgegevens geschrapt door rechter