Minister Ivo Opstelten (Justitie) en de Nederlandse scholen ontvangen Big Brother Awards voor een reeks privacyschendingen. De Amerikaanse klokkenluider Edward Snowden ontving een prijs omdat hij zich juist sterk heeft ingezet voor de bescherming van privacy.

De Big Brother Awards zetten elk jaar de grofste privacyschenders in de schijnwerpers. Dat kunnen personen, bedrijven en overheden zijn. Voor Opstelten is het de vierde keer dat hij de dubieuze prijs krijgt toegewezen. 

Minister Opstelten (Justitie) werd door het publiek verkozen als meest prominente privacyschender, met 66 procent van de stemmen. Hij krijgt zijn Big Brother Award voor het in stand houden van de bewaarplicht, het doorzetten van zijn hackplannen, het massaal willen opslaan van kenteken- en locatiegegevens, het structureel negeren van privacybezwaren en het verdacht maken van alle Nederlanders.

Oeuvreprijs

Eerder won hij al drie awards voor privacyschending. "Hoewel de minister een oeuvreprijs meer dan verdient, weten we niet wat hij in de toekomst nog zal doen. We willen het publiek niet de kans ontnemen om volgend jaar wéér op hem te stemmen", stelt organisator Bits of Freedom in een reactie. 

In een reactie laat het Ministerie van Veiligheid weten dat het goed is gesteld met privacy in Nederland, omdat de Big Brother Awards bij herhaling aan Opstelten wordt toegekend. Daarbij stelt Opstelten dat "gevaren van cybercrime, kinderporno en jihadisme" continu bestreden moet worden.

Scholen

Een panel van experts gaf de Nederlandse scholen een prijs voor het doorspelen van privacygevoelige gegevens van  leerlingen aan uitgevers van lesmateriaal en het faciliteren van andere privacyschendingen. "Vroeger ging je naar school om te studeren, nu om bestudeerd te worden", schrijft columnist Maxim Februari in zijn nominatie.

"Scholen zouden een veilige omgeving moeten bieden. Maar de talloze gegevensstromen hebben hun bron juist op de scholen, die daarmee allang geen veilige plek meer zijn."

Namens de de sectororganisatie voor het primair onderwijs, de PO-raad, stelt Simone Walvis in een reactie ook te worstelen met de problematiek. Ze stelt dat het belangrijk is het digitaal leermateriaal te gebruiken om verschillen tussen kinderen ruimte te geven. Ze zegt toe de uitgevers 'het mes op de keel te zetten' om de privacyschendingen te stoppen. Daarom vraagt de PO-raad hulp van de Tweede Kamer.

Edward Snowden

Edward Snowden ontving de Winston Award, voor zijn bijdrage om juist privacy te beschermen. "Door jouw toedoen zijn we bewust van de grote gevaren die op ons afkomen. Jij hebt het privacydebat een nieuw leven ingeblazen", aldus de directeur van Bits of Freedom, Hans de Zwart.

Snowden sprak het publiek via een videoverbinding toe. "Ik was van plan vanavond te komen, maar zoals jullie weten heb ik een probleem een visum te krijgen", grapt Snowden, die erop wijst dat een wereld zonder privacy wel degelijk een bekend gevoel is. "Mensen hebben dat ervaren toen ze kinderen waren en alles werd gecontroleerd tot wat er wordt gegeten aan toe." 

De maatschappij gaat volgens Snowden de verkeerde kant op. Er moeten volgens hem offers worden gebracht om basale waarden, basale rechten en basale zaken op orde te krijgen. "In plaats van lessen te trekken worden de wetten slechter. De MIVD en AIVD gebruiken platformen die door de NSA zijn gemaakt."

Snowden waarschuwt voor de nieuwe wet in Nederland die het in de gaten houden van alle communicatie over de kabels, zoals Ronald Plassterk nu voorstaat. Hij wijst erop dat satellietverbindingen door organisaties worden gebruikt, maar verbindingen via vaste lijnen door burgers worden gebruikt. "Als de overheid in het geheim de grenzen van onze rechten verschuiven, moeten we een beter systeem bouwen."