Een 20-jarige student zat op 4 februari 2004 op zijn kamer op de campus van Harvard en gooide The Facebook online. De website groeide in tien jaar uit van een universiteitennetwerk naar een vaste waarde met 1,23 miljard gebruikers.

"Ik herinner het me nog goed. Ik was pizza aan het eten met mijn vrienden net na de lancering van de eerste versie van Facebook. Ik had altijd al de gedachte dat iemand een dienst als Facebook op moest richten en dat dat heel belangrijk voor de wereld zou zijn. Ik had toen alleen niet het idee dat ik dat samen met mijn vrienden zou gaan doen."

Zo herinnert oprichter Mark Zuckerberg zich de oprichting van Facebook, vertelt hij dinsdag in een interview met The Today Show. Hij had een droom en runde een klein netwerk vanuit zijn studentenkamer. Het verschil met de situatie tien jaar later is enorm.

Mark Zuckerberg en medeoprichter Dustin Moskovitz in 2004

Facemash

Eén ding is gelijk gebleven. Zuckerberg staat als alleenheerser aan het roer van Facebook. Zonder hem had Facebook nu überhaupt niet bestaan, of had het er wellicht heel anders uitgezien.

Het idee van The Facebook, zoals het sociale netwerk in eerste instantie heette, kwam voort uit Facemash. Deze website werd ook door Zuckerberg opgericht en bestond uit foto's van Harvard-studenten die hij van het intranet had gehaald. Met een simpel stemsysteem konden medestudenten aangeven wie er 'hot' waren en wie 'not'.

Na enkele dagen dwong de universiteit de website offline. Even twijfelde Zuckerberg, maar hij besloot toch door te gaan. In februari 2004, slechts drie maanden na het opzetten van Facemash, gingen de deuren van The Facebook open.

Facebook in 2004

Destijds was het alleen nog een netwerk voor studenten van Harvard waar ze een profiel konden aanmaken en foto's en updates met elkaar konden delen.

Overname

Het had niet veel gescheeld of Zuckerberg was überhaupt niet aan Facebook begonnen. Voor hij aan Harvard ging studeren, kreeg de 18-jarige Zuckerberg al aanboden van onder meer Microsoft en AOL om bij hen te komen werken. Hij ontwikkelde op de middelbare school al een berichtendienst voor zijn familie, die hij de naam Zucknet gaf.

Zuckerberg besloot de grote internetbedrijven de rug toe te keren en toch naar Harvard te gaan. Daar stopte het echter niet. In 2006 kwam Yahoo met het aanbod Facebook te kopen voor 1 miljard dollar. Zuckerberg sloeg het aanbod af, maar als Yahoo er nog 100 miljoen bij had gedaan, had de oprichter onder druk van de raad van bestuur het bod moeten accepteren.

Facebook is inmiddels zo'n 150 milljard dollar waard. Zuckerberg was op zijn 23e met 2,3 miljard dollar de op één na jongste miljardair ter wereld. Hij moest alleen zijn acht dagen jongere medeoprichter Dustin Moskovitz voor zich dulden.

Groei

Na februari 2004 ging het snel. Eerst werden andere universiteiten uit de regio toegelaten tot het netwerk. Daarna volgen alle universiteiten uit de VS en vervolgens scholen uit andere landen. In september 2006 ging Facebook open voor iedereen van 13 jaar en ouder.

In augustus 2005 besloot Zuckerberg Harvard te verlaten om zich volledig op Facebook te richten. Zijn droom: miljoenen mensen met elkaar verbinden. Datzelfde jaar werd het woordje The uit The Facebook geschrapt.

Facebook in 2006

Facebook in 2007

In 2008 had het sociale netwerk al honderd miljoen gebruikers. Het bleek slechts een voorbode van wat er ging komen. Inmiddels staat de teller op 1,23 miljard maandelijks actieve gebruikers.

Invloed van Zuckerberg

Zuckerberg bleek niet alleen een visionair, maar ook een goede zakenman. Vandaag de dag bezit hij nog steeds ongeveer een derde van alle aandelen in zijn bedrijf. Hij heeft bovendien een enorm percentage aandelen waar stemrecht aan vast zit. Dat betekent dat Zuckerberg bij elk groot besluit de doorslaggevende stem heeft.

Mede daardoor bepaalde hij in zijn eentje - tijdens een diner - dat Instagram voor 1 miljard dollar zou worden overgenomen. De raad van bestuur werd pas de volgende dag ingelicht.

Ook dwong Zuckerberg af dat de ontwikkeling voor mobiele telefoons voorrang krijgt binnen het bedrijf. Miljoenen gebruikers raadpleegden het netwerk alleen nog via de apps, die qua ontwikkeling achterliepen op de site. Elke keer als een vergadering begon met een verwijzing naar de website of een computer liep Zuckerberg naar verluidt zonder iets te zeggen de ruimte uit. Elke bespreking moest om mobiel draaien.

Die harde houding bleek achteraf de moeite waard. Facebook is een van de weinige bedrijven die fors weet te verdienen aan mobiele advertenties. In het meest recente kwartaal haalde het bedrijf 53 procent van de inkomsten uit mobiele reclames. De omzet groeide in een jaar tijd bovendien van 1,59 miljard naar 2,59 miljard dollar.

Maar liefst 945 miljoen (zo'n 76 procent) van de 1,23 miljard maandelijks actieve gebruikers komt op Facebook via een telefoon.

Like

In 2009 werd misschien wel het belangrijkste onderdeel aan Facebook toegevoegd: de like-knop. Inmiddels zijn er al ruim 1,13 biljoen likes uitgedeeld via een knop die in eerste instantie Awesome moest gaan heten.

De like-knop was direct populair, maar ook controversieel. Een burgerrechtenbeweging wilde in 2010 met een rechtszaak afdwingen dat minderjarigen geen advertentie-achtige berichten mochten liken. Dat was zonder succes. Ook een rechtszaak over patentschending met de like-knop pakte uit in het voordeel van Facebook.

In de afgelopen jaren hebben ook andere websites de like-knop omarmd. Op veel websites zijn berichten, foto's of andere onderdelen te liken. Dat zorgde wel voor privacybezwaren, want Facebook kan via de knop precies volgen wat gebruikers doen als ze niet op het sociale netwerk zitten.

Privacy

Het was de afgelopen tien jaar dan ook niet altijd feest. Privacy, of het gebrek daaraan, was het grootste kritiekpunt.  Aan het begin was het bijvoorbeeld niet mogelijk om berichten alleen met vrienden te delen en waren profielen altijd voor iedereen te vinden.

De privacyinstellingen zijn de afgelopen jaren aangepast. Het is nu mogelijk updates, foto's of het hele profiel te verbergen voor mensen die geen vrienden zijn op Facebook. De standaardinstellingen zijn echter nog steeds te open, vinden veel critici.

Ook kreeg Facebook meerdere rechtszaken aan zijn broek voor het delen van informatie met adverteerders. De reclames op het sociale netwerk worden gebaseerd op voorkeuren die worden verzameld via pagina's die een gebruiker leuk vindt.

Naast de privacybezwaren was Facebook onderwerp van een jarenlange rechtszaak over het ontstaan van het sociale netwerk. Mark Zuckerberg zou het idee gestolen hebben van de tweelingsbroers Cameron en Tyler Winklevoss.

Al in 2004 startten zij een rechtszaak. Het idee voor Facebook zou gekopieerd zijn van ConnectU, de site van de twee broers, die ook wel de Winklevii worden genoemd. De broers vroegen Zuckerberg in 2003 om te helpen bij de ontwikkeling van ConnectU.

De Winklevii kregen in 2008 van Zuckerberg een schikking aangeboden van 20 miljoen dollar aan contanten en 45 miljoen dollar aan aandelen, die nu een veelvoud daarvan waard zijn. Het aanbod werd in eerste instantie geaccepteerd, maar in 2010 weer van tafel geveegd. Zuckerberg zou informatie over de echte waarde van Facebook achter hebben gehouden. In 2011 gaven de broers zich gewonnen.

Statistieken

Aantal vriendschappen 201,6 miljard sinds februari 2004
Aantal actieve gebruikers 1,23 miljard in december 2013
Aantal likes Ruim 6 miljard per dag
Aantal foto's 400 miljard sinds oktober 2005
Aantal berichten 7,8 biljoen
Aantal Werknemers 6337
Bedrijfswaarde Ongeveer 150 miljard dollar

Hoogtepunt

Na een moeizame beursgang in mei 2012 zit het bedrijf nu financieel in de lift. Bij de beursgang werd Facebook gewaardeerd op ruim 100 miljard dollar, maar direct na de opening van de beurs kelderde het aandeel en bleef het maandenlang onder de openingskoers van 38 dollar staan.

Inmiddels groeit Facebook gestaag in omzet, winst en waarde. Het hele bedrijf is momenteel zo'n 150 miljard dollar waard en Zuckerberg boert daar goed bij. Hij staat in de top 30 met rijkste mensen ter wereld en is op 29-jarige leeftijd ruim 28 miljard dollar waard.

Na tien jaar rijst wel de vraag of Facebook qua gebruikers en activiteit over zijn hoogtepunt heen is. Er gaan berichten dat jongeren weggelopen en uit onderzoek van NUtech  bleek dat dit ook langzaamaan in Nederland te zien is. Vooralsnog groeit het sociale netwerk echter nog.

Er is wel concurrentie ontstaan in de vorm van apps als Whatsapp, waar het delen van informatie en foto's met een select gezelschap makkelijker is, en Snapchat, waar foto's na een bepaalde tijd weer verdwijnen. Daarnaast liggen Google+ en Twitter op de loer.

Toekomst

Facebook lijkt zijn strategie dan ook te gaan veranderen. Het wil niet meer één app zijn, maar een internetbedrijf met meerdere diensten. Het bedrijf heeft al Facebook Messenger, een losse app om in te chatten, en Zuckerberg stelde in januari dat de komende jaren veel meer losse apps gemaakt zullen worden.

In februari brengt Facebook de app Paper uit, waarin nieuws en updates van vrienden op een visuele manier worden weergegeven. Instagram bleef bovendien na de aankoop los en onder zijn eigen naam bestaan. Facebook deed naar verluidt een bod van 3 miljard dollar op concurrent Snapchat. De oprichter van Snapchat wees het aanbod echter af, net als Zuckerberg destijds bij Yahoo deed.

Naast nieuwe apps gelooft Facebook heilig dat het in de kern verder kan groeien. "De volgende miljard gebruikers toevoegen", noemt Sheryl Sandberg, coo van Facebook, als doel van het bedrijf voor de komende jaren. Daarbij kijkt het bedrijf naar Afrika en Azië, werelddelen waar het internet nog in opkomst is. Bovendien doen lokale sociale netwerken het beter in regio's als Rusland en China.

Volgens Bret Taylor, die deels verantwoordelijk was voor een nieuwe zoekfunctie, het stimuleren van apps op Facebook en de like-knop, is Facebook zo succesvol omdat het bedrijf niet bang is te veranderen. Als Facebook die bewering de komende tien jaar waarmaakt, ziet het sociale netwerk er in 2024 waarschijnlijk heel anders uit.