EPD al ruim twee jaar hoofdpijndossier

AMSTERDAM – Er is een grote kans dat het elektronisch patiëntendossier (EPD) dinsdag sneuvelt in de Eerste Kamer. Al sinds de eerste berichten over een landelijke invoering uit 2008 is er hevige kritiek geleverd op het systeem vanwege veiligheid en privacy. Een overzicht.

Veertien jaar geleden begon toenmalig minister Els Borst al met het EPD. Met het dossier kunnen zorgverleners medische gegevens met elkaar delen. Dat zou de kans op medische fouten kleiner moeten maken.

In augustus 2008 besloten apothekersorganisaties KNMP en VWS de kwaliteit van de registratie en uitwisseling van medicatiegegevens structureel te verbeteren.

Toen werd afgesproken in het najaar van 2008 te starten met de aansluiting van apotheken op het landelijk schakelpunt van het elektronisch patiëntendossier. Op 1 januari 2010 zouden alle apotheken verplicht aangesloten zijn.

Beveiliging

Middels een publiekscampagne en een brief aan alle inwoners werd Nederland in oktober 2008 geïnformeerd over het systeem. “Met de brief vragen we mensen of ze willen meedoen aan het landelijk EPD”, legde toenmalig minister van Volksgezondheid Ab Klink uit.

In november werd bekend dat een aantal ziekenhuizen niet voldeed aan de strenge normen die gelden voor informatiebeveiliging.

“Het EPD voldoet aan de hoogste normen. Gezien de gevoeligheid van de uit te wisselen gegevens zijn vanaf het begin zeer hoge eisen gesteld aan de beveiliging van de gehele EPD-keten. Daarom moeten ziekenhuizen aan een aantal voorwaarden voldoen”, schreef Klink toen.

Bezwaar

Halverwege december hadden al 330.000 mensen bezwaar gemaakt tegen deelname aan het dossier. Volgens de minister was te verwachten dat 1 à 2 procent van de bevolking niet zou willen meedoen. Het aantal bezwaren lag medio december op 2 procent.

Na kritiek over veiligheid en privacy en kritiek vanuit de Tweede Kamer over het feit dat alleen per brief bezwaar gemaakt kon worden, werd de invoering van het EPD al met enkele maanden uitgesteld.

Wetsvoorstel

Eind februari 2009 stemde de Tweede Kamer in met de wet die de verplichte aansluiting van zorgverleners op het landelijk elektronisch patiëntendossier regelt. De verwachting was toen dat het systeem nog in het voorjaar van 2010 zou worden ingevoerd. Patiënten konden altijd bezwaar blijven aantekenen tegen opname in het systeem.

Het wetsvoorstel werd doorgestuurd naar de Eerste Kamer. Daar werd vervolgens uitgebreid de tijd genomen om nog eens goed naar het EPD te kijken. Eind december werd bekend dat het nog maanden zou duren voor een besluit genomen zou worden.

Vraagtekens Senaat

De Senaat plaatste vraagtekens bij de betrouwbaarheid van elektronische uitwisseling van patiëntgegevens, de beveiliging van de toegang van patiënten tot het dossier en de moeilijkheden met ingewikkelde ict die zich kunnen voordoen.

Al snel werd duidelijk dat het voorjaar van 2010 als deadline niet gehaald zou worden. De minister liet weten dat het niet mogelijk was op die termijn patiënten inzage in hun eigen dossier te verlenen.

DigiD

Het eerste kwartaal van 2010 was volgens Klink niet erg geschikt om DigiD, waarmee de patiënt toegang krijgt tot het EPD, verder te ontwikkelen. Dat zou te veel ingrijpen op de bestaande DigiD die veel mensen dan gebruiken om hun belastingformulier in te vullen. Bovendien hadden ict-leveranciers meer tijd nodig om hun systemen aan te passen.

Rond die tijd ontstond er ook kritiek op het gebruik van DigiD om patiënten zelf toegang te geven tot hun gegevens in het EPD. DigiD zou niet veilig genoeg zijn.

Zware straffen

In oktober van vorig jaar besloot inmiddels demissionair minister Klink in te spelen op de kritiek. Hij liet weten zware straffen in te voeren voor zorgverleners die onnodig via het EPD medische gegevens inzien. Ze lopen de kans de bevoegdheid hun vak uit te oefenen te verliezen.

Na de vorming van het nieuwe kabinet werd Edith Schippers minister van Volksgezondheid. Zij besloot in januari dat patiënten vanaf het tweede kwartaal van 2011 zelf bepalen welke individuele zorgverleners of zorginstellingen toegang krijgen tot hun EPD.

Begin dit jaar konden van ruim 5,8 miljoen burgers gegevens via het EPD worden geraadpleegd. Het percentage burgers dat bezwaar heeft gemaakt, was toen opgelopen naar 2,6 procent.

Eerste Kamer kritisch

Ondanks toezeggingen en voorstellen van Klink en Schippers toonde de Eerste Kamer zich medio maart erg kritisch over de landelijke invoering van het EPD. Een meerderheid wilde dat het dossier regionaal opgezet en uitgeprobeerd zou worden.

Onder meer VVD, PvdA en SP vragen zich af of dit wel de manier is om het aantal medische fouten terug te dringen.

Handreikingen

Afgelopen week ging het debat met Schippers verder. De minister deed enkele handreikingen naar de Eerste Kamer. Ze stelde voor alleen de gegevens over geneesmiddelen opvraagbaar te maken. De dossiers van waarnemend huisartsen wil ze uit dit beperktere EPD houden. Verder opperde Schippers dat er alleen een EPD komt als de patiënt daarvoor uitdrukkelijk toestemming geeft.

PvdA, SP, GroenLinks, SGP, ChristenUnie en VVD bleven er echter bij dat het systeem beter eerst zorgvuldig in de kleinere regio’s kan worden opgebouwd. De Eerste Kamer stemt dinsdag over het voorstel.

Mogelijkheden

De Eerste Kamer kan het voorstel dan alleen afkeuren of goedkeuren. Naar verwachting wordt gekozen voor de eerste optie. Wat ook nog tot de mogelijkheden behoort is het indienen van een novelle, een voorstel vanuit de Eerste Kamer dat dient ter verbetering of aanvulling van een wetsvoorstel.

Tip de redactie