AMSTERDAM - De continue poging om burgers in de gaten te houden en te controleren, vormt een bedreiging voor de vrijheden. Een rechtenprofessor wil het vrije internet met de kennis van bejaarden redden en een doosje maken dat technische gelijkheid biedt.

Voor professor Eben Moglen vormt de constante bewaking in de maatschappij een urgente bedreiging waartegen actie moet komen.

De hoogleraar aan Columbia in de Verenigde Staten, die al een advocatenkantoor voor open-sourcesoftware heeft, komt met een stichting.

Freedom Box

De stichting moet werken aan een goedkoop en goed uitziend apparaat, de Freedom Box, dat automatisch zoveel mogelijk internetverkeer versleutelt en een omweg biedt om eventueel gefilterde verbindingen toch mogelijk te maken. Het kastje moet mooier dan een iPhone zijn 'zonder dat Steve Jobs zich ermee bemoeit'.

Het apparaat, waarvan alle programmatuur gratis beschikbaar komt, moet weinig kosten, er goed uitzien en vooral veel functionaliteit bevatten. Belangrijk is dat sociale netwerken niet langer centraal werken maar decentraal. Dat maakt volgen en afluisteren van burgers moeilijker. Waar mogelijk gebruiken mensen de techniek in plaats van bijvoorbeeld Facebook zonder het te merken. "Je stapt dan geleidelijk naar iets privacyvriendelijks over."

Belangrijk is ook dat de technologie telefonie en opslag biedt. "Je slaat je gegevens versleuteld op bij vrienden, zodat het bewaard blijft en jij er alleen bij kunt", legt hij uit over het kastje. "Het is dus een gratis en veilige back-updienst."

Bejaarden

Moglen, die eerder in Nederland woonde, heeft zich verbaasd over de OV-chipkaart en trekt de parallel met een Duitse soldaat die continu op het station en in de tram "Papiere bitte" vraagt. Daarnaast wijst hij op alle andere vormen van controle door bij te houden wie met wie belt, mailt en hoe verbindingen tussen mensen zijn. "Nog nooit heeft een overheid zo controle over burgers gehad", vertelt hij dan ook.

"Politici hebben weldenkende mensen nodig die 'nee' zeggen. Jullie moeten duidelijk stellen dat jullie er verstand van hebben en het antwoord nee is", vertelt hij zijn toehoorders. Als idee wijst hij erop dat er nu "grootouders en overgrootouders zijn die nu nog leven en kunnen uitleggen waarom we voorzichtig moeten zijn." Hij roept op deze mensen met respect te benaderen en voor te leggen wat er allemaal wordt bijgehouden. Dat het vaak over internet gaat maakt niet uit: "Zij kunnen dan hun mening over de gevaren geven."

Bits of Freedom

De professor zit in de raad van advies van de digitale burgerrechtenbeweging Bits of Freedom. Zijn toespraak moet mensen enthousiast krijgen over het verzet dat ze bieden. Verwijzend naar de historie van Nederland stelt hij dan ook "Nederland nog altijd een vliegdekschip voor vrijheid in Europa kan zijn."