BRUSSEL - Steeds meer kranten vragen geld voor de toegang tot hun website of overwegen dat te doen.

Dat blijkt uit een onderzoek van de Vrije Universiteit van Brussel onder 87 kranten in negen West-Europese landen, waarvan de resultaten woensdag zijn gepubliceerd.

"West-Europese krantensites lijken dicht bij een omslagpunt", zegt onderzoeker Leo van Hove tegen NUzakelijk. Het aantal nieuwe gratis krantensites groeit niet meer. Ook alle landelijk verschijnende Nederlandse dagbladen bij het onderzoeksproject betrokken, met uitzondering van de gratis kranten.

New York Times

Nog maar twee jaar geleden besloten grote internationale kranten als The New York Times en the Financial Times hun informatie op internet gratis aan te bieden. De online-advertentie-inkomsten groeiden hierdoor wel, maar die gingen vooral naar zoekmachines als Google. De advertentie-opbrengsten zullen bovendien naar verwachting verder teruglopen door de financiële crisis.

Toonaangevende kranten als The New York Times keren daarom terug naar betaalsites. Volgens het Brusselse onderzoek volgen de West-Europese dagbladen deze trend.

Kranten kijken sterk naar elkaars stappen op dit gebied, zegt Van Hove. "Als je als eerste krant omschakelt naar betaald nieuws, snij je in je eigen vlees."

Vlucht

Terwijl het aantal gratis sites nog aanzienlijk steeg tussen 2006 en 2008, is deze 'vlucht naar gratis' nu bijna helemaal gestopt, aldus de onderzoekers. Daarbij valt op dat het aantal bladen dat een PDF-versie van hun krant tegen betaling aanbiedt, stijgt (van 34 naar 39 procent), terwijl het aantal betaalde site-abonnementen of columns juist terugloopt (van 40 naar 34 procent).

Opmerkelijk is volgens de onderzoekers ook dat het archief van de kranten nog steeds in toenemende mate gratis wordt aangeboden, terwijl dat voor krantensites 'de grootste meerwaarde' biedt voor lezers.

Tussen 2006 en 2008 steeg het aantal krantensites met een gratis archief van 47,6 naar 52,4 procent. Dit jaar zet die toename door tot 61 procent.

Concurrentie

"Op het gebied van het laatste nieuws is het voor kranten bijna niet te doen om te concurreren met gratis nieuwssites, zoals in België van de nationale omroep VRT", aldus Van Hove.

Het wachten is nu op de doorbraak van een internationaal gedeeld betaalplatform, meent de onderzoeker. "Als de krantenindustrie een systeem ontwikkelt à la iTunes, wordt het al een stuk aantrekkelijker. Dan kun je het nieuws op meerdere sites met dezelfde gegevens raadplegen".