STRAATSBURG - Het Europees parlement blijkt huiverig om octrooien toe te staan op software. Een voorstel daartoe was ingediend door eurocommissaris Bolkestein (interne markt).

Tijdens een debat dinsdag in Straatsburg zeiden parlementariërs te vrezen dat vergaande patenten een rem kunnen vormen op de ontwikkeling van nieuwe software. Ontwikkelaars zouden moeten gaan betalen voor allerlei zeer gangbare woorden en constructies in software, bijvoorbeeld voor wasmachines en stofzuigers.

"Dat zijn Amerikaanse toestanden die wij hier niet willen", zei europarlementariër Doorn (CDA). Zijn collega Bouwman van GroenLinks zou de richtlijn het liefste geheel verwerpen, maar daarvoor is geen meerderheid.

De verwachting is dat het europarlement bij de stemming woensdag de mogelijkheden tot een patent beperkt. Een extra vereiste zou dan worden dat er ook een technische vernieuwing heeft plaatsgevonden. Patenten op ideeën en werkwijzen zouden dan niet mogelijk zijn. "De voorwaarde van 'technische inventiviteit' is essentieel voor uitvindingen en niet voor ideeen", verklaart VVD-Europarlementarier Plooij.

Bolkestein

Mogelijk krijgen de beoogde patenten ook een kortere looptijd dan Bolkestein zou willen. De softwaresector ontwikkelt zich zo snel, dat het weinig zin zou hebben de vindingen voor tien of vijftien jaar vast te leggen, vindt ook PvdA-Europarlementarier Van Hulten.

Plooy en Van Hulten benadrukten dat de richtlijn over de patenten er wel moet komen. Die moet een einde maken aan de huidige wildgroei in lidstaten, vindt ze. "Het is een illusie te denken dat er tot nog toe in Europa geen octrooien op software verleend worden. Het Europees Patentbureau in Munchen heeft er reeds meer dan 30.000 toegekend", aldus Plooij. "Het bureau zal zijn praktijk dus moeten inperken."

De eventuele octrooien hebben de softwaresector flink in beroering gebracht. Een grote groep softwaremakers demonstreerde dinsdag voor het gebouw van het Europees parlement in het Franse Straatsburg. Richard Stallman, een van de eerste voorvechters van vrije software, betoogde dat de patenten obstakels zullen worden voor de vooruitgang.

Mijnenveld

"Het schrijven van een computerprogramma is dan te vergelijken met een wandeling door een mijnenveld: voor allerlei combinaties kun je ineens aangeklaagd worden", waarschuwde Stallman. "Stel dat de Europese Unie ooit octrooien had laten vestigen op combinaties van tonen: dan zou er nog zelden een muziekstuk geschreven kunnen worden."

Na het Europees parlement moeten de lidstaten van de Europese Unie zich nog over de beoogde richtlijn uitspreken.