AMSTERDAM - In de Amerikaanse stad Boston is maandag (plaatselijke tijd) het proces van start gegaan tegen Joel Tenenbaum, een student die terechtstaat omdat hij in 2005 tenminste dertig liedjes heeft gedownload via muziekuitwisseldienst Kazaa.

De zaak staat volop in de belangstelling. Aanleiding is onder andere de recente veroordeling van een andere muziekdownloader, de alleenstaande moeder Jammie Thomas uit Minnesota, tot een boete van 1,9 miljoen dollar. Zij werd schuldig bevonden aan het uitwisselen van 24 liedjes, eveneens via Kazaa.

Bovendien wordt Tenenbaum bijgestaan door een hoogleraar van de rechtenfaculteit van de beroemde universiteit van Harvard. Charles Nesson kwam twee jaar geleden zelf al in botsing met de belangenorganisatie van de Amerikaanse platenindustrie RIAA, toen die universiteiten opriep om mee te werken aan de vervolging van studenten die het campusnetwerk gebruikten om muziek te downloaden. Nesson liet de RIAA in weinig diplomatieke bewoordingen weten daar niets voor te voelen.

Controversieel

De controversiële Nesson, die zich onder meer inzet voor de legalisering van softdrugs, klaagde de RIAA in 2008 aan. Die zou volgens hem ongrondwettelijk handelen door bij rechtbanken hoge schadevergoedingen te eisen van downloaders zoals Tenenbaum.

De eerste zittingsdag werd vrijwel volledig in beslag genomen door de selectie van de jury. Verschillende potentiële leden daarvan werden geweigerd, omdat ze erkenden zelf ook wel eens muziek van internet te hebben gedownload. De aanklagers waren het er niet mee eens dat in de jury mensen zouden plaatsnemen die zich schuldig zouden hebben gemaakt aan hetzelfde vergrijp als de beklaagde.

Ook een mogelijk jurylid dat op voorhand liet weten downloaden te beschouwen als diefstal werd niet toegelaten, zo bericht Ars Technica.

Fair use

Tenenbaum trachtte het proces nog af te wenden door te betogen dat zijn acties als 'fair use' waren toegestaan onder het Amerikaanse auteursrecht. Dat zou zo zijn omdat hij de muziek alleen had gedownload voor persoonlijk, niet-commercieel gebruik.

De rechter verwierp die verdediging. Volgens haar was Tenenbaums definitie van 'fair use' veel te breed. Het zou er toe leiden dat vrijwel iedere vorm van downloaden was toegestaan.

Nederlander

Aan het proces zit een Nederlands tintje. Donderdag treedt de Delftse wetenschapper Johan Pouwelse op als getuige-deskundige. Pouwelse is een deskundige op het gebied van bestandsuitwisselingstechnologie (p2p), alternatieven als iTunes, en het gebruik van ip-adressen in de bewijsvoering.

Pouwelse is verbonden aan de TU Delft, en doet met steun van technologiestichting STW onderzoek naar p2p-systemen.