DEN HAAG - Afstammelingen van Surinaamse slaven kunnen nuvoor het eerst snel en handig opzoeken wie hun voorouders waren.Het Nationaal Archief in Den Haag heeft een database aangelegdwaarin geïnteresseerden personalia van de slaven en de eigenarenkunnen vinden.

Een dag voordat Nederland herdenkt dat het 140 jaar geleden deslavernij afschafte, presenteerde het Nationaal Archief maandag dewebsite 'Vrij in Suriname'. Nergens anders ter wereld kunnennazaten van slaven zo eenvoudig informatie over hun vooroudersvinden.

Het volstaat te surfen naar 'www.nationaalarchief.nl/vrij-in-suriname'. Daar vindt degeïnteresseerde de volledige naam, eigenaar, beroep, religie en deleeftijd van de slaaf op het moment van vrijlating.

Schadevergoeding

Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij af, decennia laterdan Frankrijk en Engeland. Opdat de Nederlandse slaveneigenaar ergeen geld bij zouden inschieten, kreeg die van staatswege eenschadevergoeding van 300 gulden. Daartoe moest de eigenaar eenborderel invullen, een soort aanvraagformulier met persoonsgevensvan de slaaf. De Rekenkamer bewaarde alle 1300 borderellen, die debasis vormen van de zogenoemde emancipatiedatabase.

Historicus Okke ten Hove spendeerde vijftien jaar aan hetinvoeren en archiveren van deze formulieren. In Suriname wasondertussen Heinrich Helstone, een gepensioneerde leraarNederlands, de emancipatieregisters aan het uitpluizen. In dezeregisters werd na de afschaffing van de slavernij bijgehouden of deslaven daadwerkelijk vrij waren. Het monnikenwerk van beideonderzoekers heeft zijn weerslag gevonden in deemancipatiedatabase.

De database zal eind 2003 de gegevens bevatten van 34.000Surinaamse slaven. Voorlopig kunnen verre familieleden en historicialleen maar informatie over 4.500 slaven uit de Surinaamsehoofdstad Paramaribo opvragen.

Slavernijverleden

Het internetarchief werpt een genuanceerd licht op de zwartebladzij van het slavernijverleden. Zo blijkt dat sommige slaven dievrijkwamen, zelf slaven bezaten.

Een voorbeeld hiervan is de ondernemende ex-slaaf Babel. Omdatslaveninvoer toen al verboden was, werd hij illegaal het landbinnengesmokkeld. In 1840 kwam hij vrij. Bij de emancipatie ontvinghij een schadevergoeding voor zes slaven, onder wie zijn vrouw enkind. Bij vergelijkbare gevallen gebeurde het dat iemand zijn eigenmoeder erfde.Dit soort voorbeelden illustreren dat de Surinaamse samenlevinggeen scheiding kende tussen blanke eigenaren en zwarte of gekleurdeslaven.

Omdat het project pas eind dit jaar volledig is afgerond, hebbennazaten van slaven nog maar mondjesmaat kennisgemaakt met deemancipatiedatabase.

Voorzichtig positief

Mavis Biekman, bestuurslid van het LandelijkPlatform Slavernijverleden, is voorzichtig positief. "Deafstammingskwestie is voor Surinamers heel belangrijk. Door deslavernij is onze identiteit verscheurd, alsof het een afgenomen envernietigd paspoort is. Dit project is een kleine stap naar hetrespect dat de Nederlandse overheid moet betonen aan het Surinaamsevolk en hun cultuur", aldus Biekman aan de vooravond van denationale herdenking van de afschaffing van de slavernij.