AMSTERDAM - Een commissie onder leiding van oud-minister Loek Hermans heeft vernietigend geoordeeld over het overheidsbeleid ten aanzien van stemmachines. Dat blijkt uit een rapport (PDF) dat staatssecretaris Bijleveld-Schouten dinsdag aan de Tweede Kamer heeft gestuurd.

De commissie deed onderzoek in opdracht van Atzo Nicolaï, in het vorige kabinet als minster verantwoordelijk voor de verkiezingen. Aanleiding was de afkeuring van een groot aantal stemcomputers bij de Tweede Kamerverkiezingen in november 2006. De apparaten konden met eenvoudige middelen worden afgeluisterd, waardoor het stemgeheim niet gegarandeerd was.

Broncode

Volgens de commissie zijn daarbij "hiaten in wet- en regelgeving (nogmaals) expliciet naar voren gekomen". Zo schrijven de onderzoekers dat er geen wettelijke eisen worden gesteld aan de opslag en verzegeling van de apparatuur, en dat niet alle gebruikte software is getest. Ook verbaast het de commissie dat de broncode van de software niet alleen niet openbaar is, maar zelfs niet bekend is bij het ministerie.

Amper kennis

Volgens de commissie heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken te weinig oog gehad voor kwetsbaarheden in het gebruik van stemmachines. Bovendien is het "traag en niet-actiegericht" omgegaan met signalen dat de zaak aangepakt moest worden.

De onderzoekers concluderen dat het ministerie over "weinig ervaring en amper kennis" beschikt om zelf een oordeel over stemmachines en regelgeving daaromtrent te kunnen vormen.

'IJl abstractieniveau'

Bovendien ontbrak het op het ministerie aan "politieke en ambtelijke sturing". Minister Nicolaï had niet de bevoegdheden om zijn verantwoordelijkheid voor een kiesrechtelijk ordelijk verloop van de verkiezingen te kunnen waarmaken, omdat relevante passages in de Kieswet en andere regelgeving "van een ijl abstractieniveau" zijn.

De commissie heeft wel lof voor het optreden van Nicolaï rond de verkiezingen voor de Tweede Kamer en de Provinciale Staten, in november 2006 en maart 2007. Nicolaï besloot een groot aantal machines af te keuren vanwege twijfels aan de betrouwbaarheid.

Maatregelen

Staatssecretaris Bijleveld-Schouten heeft aangekondigd met maatregelen te komen. Ze gaat eisen stellen aan de techniek, het gebruik en de beveiliging van de stemmachines. Bovendien wordt een ander onderdeel van het ministerie verantwoordelijk voor de apparatuur. Het Agentschap Basisadministratie, Persoonsgegevens en Reisdocumenten zou meer verstand van ict hebben.