Voorspelt Piet Paulusma straks namens de ECB het weer? Nee, centrale banken moeten zich niet bezighouden met duurzaamheid en andere zaken dan rente en inflatie.

Dat schrijft Edin Mujagic op IEXProfs.nl.

Het monetaire beleid moet volgens sommige centrale bankiers meer ten goede komen van duurzame sectoren en minder van vervuilende. Dit omdat klimaatverandering gevolgen kan hebben voor economische groei, financiële stabiliteit en de centrale banken mogelijk op termijn kan dwingen lastige keuzes te maken.

Dit roept natuurlijk allerlei vragen op, zoals moet een centrale bank oordelen over welke ondernemingen wel of niet duurzaam opereren en hoe zit het dan met de weersomstandigheden? Gaan ze die ook voorspellen?

Maar er is een ander, veel belangrijker bezwaar tegen de voorstellen rentebeleid af te laten hangen van het klimaat. Monetaire beleidsmakers, zoals die van de ECB, zouden allerlei afwegingen moeten maken die zo ver van hun kennis en ervaring liggen, dat daardoor de onafhankelijke positie van de bank in het gedrang kan komen. En een politiek onafhankelijke centrale bank is de beste garantie  op een lage inflatie die er bestaat.

Geen bemoeienis

Die onafhankelijke status betekent dat de bestuurders niet ontslagen kunnen worden en dat geen enkele democratisch gekozen instelling, zoals het parlement, zich mag bemoeien met rentebeleid. Dat accepteren, vraagt veel van een maatschappij, omdat het vaststellen van de rente iedereen raakt via de spaarrente, hypotheekrentes en koopkracht.

Zolang een centrale bank het rentewapen alleen inzet om de inflatie laag te houden, accepteert de maatschappij dat zo’n machtige instelling onaantastbaar is. Als die instelling zich met veel, ook niet aanverwante, zaken bezig gaat houden, kan de bereidheid die onafhankelijke positie te accepteren, eroderen.

Als de bank instrumenten zou inzetten in de strijd tegen klimaatverandering, zou dat betekenen dat de centrale bankiers bepalen welke bedrijven zich wel en welke niet voldoende duurzaam inzetten. Wie ervoor pleit dat de ECB zich met klimaatzaken bemoeit, zet dus de onafhankelijkheid van de bank op het spel.

Stabiliteit in gevaar

Monetaire historie leert wat dan de waarschijnlijke gevolgen zouden zijn: een zwakke munt en een hogere inflatie. En dit zal leiden tot hogere rentes en een behoorlijke aanslag op de koopkracht.

Niet-economische negatieve effecten liggen voor de hand. Diezelfde historie laat ook zien dat vooral de middenklasse daaronder zal leiden. En een sterke middenklasse is de lijm die de maatschappij bij elkaar houdt.

Als daar druk op komt, zullen zij uitwijken van politieke middenpartijen naar de flanken en zo komt zowel de politieke, economische als maatschappelijke stabiliteit in gevaar. In de eurozone zou zich dat kunnen uiten in dalende steun voor de euro en de Europese Unie.

Focus op inflatie

Hét argument waarom de centrale banken zich wel actief zouden moeten bemoeien met klimaatverandering, is dat die verandering economische gevolgen kan hebben. Dat klopt. Maar dat geldt ook voor te weinig of te veel immigratie, te lage investeringen in onderwijs en onderzoek of het veel te lage aantal kinderen per vrouw in de eurozone, om maar wat te noemen.

Moet de ECB zich daar dan ook mee bemoeien? De ECB heeft als primaire taak ervoor zorgen dat de jaarlijkse inflatie in de eurozone onder, maar dicht bij 2 procent ligt.

Als ik die definitie zo ruim neem dat percentages van 1,6 en 1,7 daar binnen vallen, dan blijkt de bank in slechts twee van de afgelopen twintig jaar daarin te slagen. Een slagingspercentage van 10 procent is volgens alle denkbare maatstaven een beroerde score. 

Piet for president

Voordat de bank zich met allerlei andere, zeer complexe, aangelegenheiden bezig gaat houden, is het voor de centrale bankiers in Frankfurt wellicht raadzaam hun energie en tijd te besteden om dit beroerde percentage behoorlijk op te krikken.

Het klimaat moet inderdaad veranderen, maar dan vooral het klimaat bij de centrale banken, zoals de ECB. Zij moeten terug naar de kern, zorgen voor prijsstabiliteit. Andere zaken, waaronder klimaatverandering, moeten ze als gegeven meenemen bij het vaststellen van de rente en níet de rente vaststellen als onderdeel van de strijd tegen klimaatverandering.

Mocht de ECB dat laatste wel doen, dan kan Nederland Piet Paulusma naar voren schuiven als opvolger van Mario Draghi eind dit jaar. Want wie kan dat beter als de centrale bank het weer moet gaan voorspellen om je rente vast te stellen.