De kunstmarkt toont volgens econoom Joachim Fels van Pimco opmerkelijke parallellen met de echte economie. “Vooral het hogere segment is een spiegel van de economie en de samenleving.” Fels somt 5 frappante overeenkomsten op.

Vorige week werd het schilderij Portrait of an Artist (Pool with Two Figures) van David Hockney geveild voor 90,3 miljoen dollar, een nieuw record voor een schilderij van een nog levende kunstenaar. Het verbaast econoom Joachim Fels van Pimco geenszins. Daarvoor zijn de parellellen met de economie volgens hem te groot.

1. Beurs en kunstmarkt lopen gelijk op

De ups en downs van de kunstmarkt volgen het verloop van de economische en financiële marktcycli. Vlak voor de financiële crisis van 2008 gingen de verkoopvolumes en de prijzen van kunstwerken door het dak. Vervolgens stortten ze volledig in, met in 2009 een verkoopdaling van 40 procent tegenover de piek in 2007. 

Fels: “Het sterke herstel van de kunstverkoop in 2010 en 2011 had veel te maken met de angst dat de nulrente en de monetaire verruiming de inflatie op hol zouden jagen. Kunst wordt immers door velen als waardevaste belegging gezien in tijden van inflatie. Maar toen de inflatie uitbleef, ebde een deel van het enthousiasme weg. De negatieve rente hield de interesse in kunst als belegging nog enigszins levend. Maar nu de rente weer stijgt, zijn de resultaten van kunstveilingen volatieler geworden”

2. Vaarwel middensegment

De toenemende inkomens- en vermogensongelijkheid tussen de rijken (de bovenste 10 procent) en de superrijken (de bovenste 1 procent tot 0,1 procent) is terug te zien in de kunstmarkt. Zo is de verkoop in het middensegment, waar kunstwerken tussen de 50.000 en 1 miljoen pond worden verkocht, in het slop geraakt. Veel kleinere en middelgrote galerieën moesten hun deuren sluiten.

Vergelijk dat met de verkoop in het hoge segment dat nieuwe pieken kent, gedreven door miljardairs. “Inmiddels zijn er allerlei supergalerieën opgedoken, gericht op steenrijke particuliere kunstverzamelaars die unieke en iconische stukken willen kopen, voor thuis of een privé-mueseum.”

3. Pas op! Daar komt Azië

De economische opmars van Azië is terug te zien in de internationale kunstmarkt. Volgens Christie’s bedroeg de kunstverkoop aan Aziatische kopers 30 procent van de totale kunstverkoop en is die verkoop het afgelopen decennium met 325 procent gestegen.

4. Onderpand voor schulden

De laatste trend in de kunstsector die de ontwikkelingen in de economie weerspiegelt, is de opmars van leningen met kunst als onderpand. Veel van de werken die als belegging worden gekocht, dienen als onderpand voor leningen.

5. Betalen met crypto's

Digitale start-ups brengen kleine beleggers samen, vaak met behulp van cryptomunten. “Het lijkt alsof de ene zeepbel (bitcoin) gebruikt wordt om een andere te kopen (kunst), maar van beide weet ik te weinig af om te bepalen of ze daadwerkelijk zeepbellen zijn of niet,” schrijft Fels.