De Verenigde Staten dreigen een handelsoorlog met China te verliezen. 

Daarvoor waarschuwt Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz in een opiniestuk op de gezaghebbende opiniewebsite Project Syndicate.

Volgens de hoogleraar economie aan de Universiteit van Columbia en hoofdeconoom van het Roosevelt Instituut wordt de handelsstrijd "gestreden door incompetente generaals en mist het de publieke steun die nodig is om te winnen".

Ware handelsoorlog

Het handelsgeschil, dat begon met de importtarieven op staal en aluminium door de Amerikaanse president Donald Trump, lijkt volgens Stiglitz snel te veranderen in een ware handelsoorlog met China.

"Als de door Europa en de VS overeengekomen wapenstilstand overeind blijft, zal de VS vooral strijden met China, in plaats van met de wereld", verklaarde de econoom. Hij voegde er wel aan toe dat het handelsconflict met Canada en Mexico waarschijnlijk zal blijven opspelen, gezien de Amerikaanse eisen die geen van beide landen zal aanvaarden.

Over de mogelijke uitkomsten van de door Trump ontketende handelsoorlog stelt Stiglitz dat de macro-economie altijd de overhand heeft. "Als de binnenlandse investeringen van de Verenigde Staten de besparingen blijven overschrijden, zal het land kapitaal moeten invoeren en een groot handelstekort hebben".

Begrotingstekort VS

De belastingverlagingen die eind vorig jaar werden ingevoerd verergeren volgens de econoom de situatie. Het Amerikaanse begrotingstekort bereikt nieuwe records - waarvan de verwachting is dat het tekort in 2020 meer dan 1 biljoen dollar zal bedragen. Stiglitz verwacht dat het handelstekort vrijwel zeker zal toenemen, ongeacht de uitkomst van de handelsoorlog.

De enige manier waarop dat niet zal gebeuren is als Trump de VS naar een recessie leidt, waarbij de inkomens zo sterk dalen dat de investeringen en de invoer kelderen.

'VS slechter af dan nu'

De "beste" uitkomst van de beperkte focus van president Trump op het Amerikaanse handelstekort met China zou volgens de Nobelprijswinnaar "een verbetering van het bilaterale saldo zijn, gepaard met een toename van een gelijk bedrag in het tekort met een aantal andere landen".

"De VS verkopen mogelijk meer aardgas aan China en kopen minder wasmachines. Maar het land zal minder aardgas verkopen aan andere landen en wasmachines of iets anders kopen uit Thailand of een ander land dat Trumps toorn heeft vermeden. Maar omdat de VS zich bemoeien met de markt, zal het meer betalen voor zijn invoer en minder krijgen voor zijn export dan anders het geval zou zijn geweest."

"Kortom, de beste uitkomst betekent dat de VS slechter af zijn dan het vandaag is", stelt de econoom vast.

Probleem ligt niet in China

De VS hebben volgens Stiglitz een probleem, maar niet met China. "Het probleem ligt thuis: Amerika heeft te weinig gespaard. Trump is, zoals zoveel van zijn landgenoten, enorm kortzichtig. Als hij een goed begrip van de economie en een langetermijnvisie zou hebben, zou hij er alles aan hebben gedaan om de nationale besparingen te vergroten. Dat zou het multilaterale handelstekort hebben verkleind."

Er zijn volgens de hoogleraar ook snelle oplossingen: "China zou meer Amerikaanse olie kunnen kopen en het vervolgens aan anderen kunnen verkopen. Dit zou geen groot verschil maken, behalve misschien een lichte stijging van de transactiekosten. Maar Trump kan dan wel bazuinen dat hij het bilaterale handelstekort heeft geëlimineerd".

Zwakkere yuan

Het aanzienlijk verminderen van het bilaterale handelstekort op een zinvolle manier zal volgens de econoom "moeilijk" blijken te zijn. "Aangezien de vraag naar Chinese goederen afneemt, zal de wisselkoers van de yuan verzwakken - zelfs zonder overheidsingrijpen."

Dit zal het effect van de Amerikaanse tarieven gedeeltelijk compenseren, verwacht de Nobelprijswinnaar. Tegelijkertijd zal het de concurrentiekracht van China met andere landen vergroten. "Dit zal zelfs gebeuren zonder dat China andere instrumenten gebruikt, zoals loon- en prijscontrole of productiviteitsverhogingen. Het totale handelstekort van China, en dat van de VS, wordt bepaald door de macro-economie."

Als China actiever intervenieert en agressiever wraak neemt, zou de verandering in de handelsbalans tussen de VS en China nog kleiner kunnen zijn. China heeft meer controle over zijn economie en heeft zijn best gedaan om te evolueren naar een groeimodel dat is gebaseerd op de binnenlandse vraag in plaats van op investeringen en export. 

Een ding is volgens Stiglitz duidelijk: Als het doel van Trump is om te voorkomen dat China het 'Made in China 2025'-beleid uitvoert (ingesteld in 2015 om de inkomenskloof tussen China en de ontwikkelde landen te verkleinen), "zal hij bijna zeker falen".

De acties van Trump zullen volgens de econoom het voornemen van de Chinese leiders om innovatie te stimuleren en technologische suprematie te bereiken alleen maar versterken, "omdat ze beseffen dat ze niet op anderen kunnen vertrouwen en dat de VS actief vijandig is".

Slechte generaals

"Als een land een oorlog aangaat moet het zeker zijn dat het goede generaals heeft, met duidelijk gedefinieerde doelstellingen, een haalbare strategie en publieke steun", vindt Stiglitz.

Vooral op dat vlak zijn de verschillen tussen China en de VS volgens hem groot. "Geen enkel land heeft een meer ongeschikt economisch team dan dat van Trump, en een meerderheid van de Amerikanen staat niet achter de handelsoorlog."

De publieke steun zal volgens Stiglitz nog verder afnemen als de Amerikanen beseffen dat ze dubbele verliezen lijden van deze oorlog: er zullen banen verdwijnen, niet alleen vanwege de vergeldingsmaatregelen van China, maar ook omdat de Amerikaanse tarieven de prijzen van de Amerikaanse exportgoederen verhogen en deze producten minder concurrerend maken. Tegelijkertijd zullen de prijzen van importgoederen stijgen.

Gezichtsbesparende exit

China heeft Trump herhaaldelijk gezichtsbesparende manieren aangeboden om het slagveld te verlaten en de overwinning uit te roepen. Maar tot nu toe heeft hij geweigerd om deze aan te nemen. 

Misschien dat Trump uiteindelijk in een grootse ontmoeting met president Xi Jinping zal verklaren dat het probleem is opgelost, met enkele kleine aanpassingen van de tarieven hier en daar. Maar de wereld is volgens Stiglitz door de acties van Trump "permanent, ten kwade" veranderd. "Zelfs met de best mogelijke uitkomsten is de enige winnaar Trump - met zijn ego net iets meer opgepompt", aldus Stiglitz.

Lees ook: Zeven luxe-aandelen die niets te vrezen hebben van een handelsoorlog