Waarom beleggers bang zijn voor een Italiaanse crisis

De politieke onzekerheid in Italië heeft de wereldmarkten deze week lamgelegd. De onrust in het land wakkerde het schrikbeeld aan van een nieuwe eurocrisis die de wereldeconomie zou kunnen overspoelen en zelfs de Federal Reserve zou dwingen haar plannen voor renteverhogingen te vertragen.

Dat schrijft Cnbc. Verschillende marktstrategen beweren echter dat er weinig kans is dat de op twee na grootste economie van de eurozone de gemeenschappelijke munt verlaat en een vertrouwenscrisis in het hele continent schept.

Wilde zomer

Maar interne chaos en nieuwe verkiezingen kunnen zorgen voor een wilde zomer voor de markten en zelfs een deukje in de Europese economische groei veroorzaken.

Italië drong naar de voorgrond als de nieuwste bron van angst voor markten, na een dramatisch weekend waarin president Sergio Mattarella op zondag de vorming van een regering blokkeerde, die beslist tegen de euro zou zijn geweest.

De winnaars van de Italiaanse parlementsverkiezingen in maart, de eurosceptische partijen M5S (Vijssterrenbeweging) en de Lega kozen de eurocriticus Paolo Savona als minister van Financiën. De twee partijen, beide kritisch ten aanzien van de Europese eenheidsmunt, hadden meer dan de helft van de stemmen gewonnen bij de parlementsverkiezingen in maart. 

President Mattarella sprak echter zijn veto uit over de keuze en vroeg in plaats daarvan Carlo Cottarelli, een voormalige IMF-functionaris, een tijdelijke regering te vormen. M5S en Lega zijn het niet eens met deze beslissingen en het land stevent af op nieuwe verkiezingen, die mogelijk eind juli al zouden kunnen worden gehouden. 

Euro onder druk

De euro stond onder druk en investeerders dumpten Italiaanse obligaties en zochten hun heil in veiligere havens zoals Amerikaanse- en Duitse staatsobligaties. Wereldwijde beurzen zakten in elkaar waarbij de uitverkoop werd geleid door de banken. 

De Italiaanse crisis komt volgens Chris Rupkey, hoofdeconoom bij MUFG Union Bank, op een moment dat een veelvoud aan recente macro-economische cijfers al zorgen heeft opgeroepen over de Europese groei.

Druppel

"Dit zou de laatste druppel kunnen zijn voor de vooruitzichten voor Europa en het zal ook de VS treffen, aangezien ze niet meer zoveel van onze importen kopen", aldus Rupkey.

Het schaadt volgens de econoom het vertrouwen in de economische vooruitzichten voor de VS. "Gezien wat we nu weten, zou ik me niet comfortabel voelen om een renteverhoging in september te voorspellen."

Rupkey merkt daarbij wel op dat de markten reageren op nieuws dat plaatsvond tijdens een lang weekend in de VS en misschien niet zo turbulent zal zijn in de komende handelssessies. "Het is nog geen echte Europese staatsschuldencrisis, want de Italiaanse tienjaarsrente is iets meer dan 3 procent. In 2012 was dit 8 procent. Het is dus nog niet dezelfde situatie."

Stoppen met mini-referenda

"Ik ben er zeker van dat veel Amerikaanse handelaren wensen dat Europa zou stoppen met het houden van deze mini-referenda over de vraag of de euro zal overleven. Ik denk niet dat we hier elke dag op kunnen handelen", aldus Rupkey.

De econoom verwacht dan ook niet dat de Italiaanse tienjaarsrente elke dag zal stijgen tot de nieuwe verkiezingen en dat de markt zich vrij snel weer zal richten op de VS, waar vrijdag het banenrapport wordt gepubliceerd. 

Twijfel over renteverhoging VS

De chaos in Europa zou er volgens Marc Chandler, hoofd van de valutastrategie bij Brown Brothers Harriman, wel voor kunnen zorgen dat de Federal Reserve mogelijk zal twijfelen over een verdere verhoging van de rente in de VS. "Het is ook een risico voor de echte economie, omdat Europa een grote handelspartner van de VS is."

De Federal Reserve, gedreven door een sterkere Amerikaanse economie, zal naar verwachting de rente dit jaar voor de tweede keer verhogen tijdens de vergadering op 13 juni. De Fed heeft  voor dit jaar drie renteverhogingen voorspelt, maar de markten houden tot nu rekening met een extra verhoging in september. 

Grootste schuldenaar

Chandler verwacht niet dat een nieuwe Italiaanse regering de euro zal verlaten, maar dat ze er wel mee zullen dreigen om eisen te kunnen stellen aan de EU. Italië is de grootste schuldenaar in de eurozone, met 2,3 biljoen euro aan schuld, ofwel 132 procent van het bruto binnenlands product (bbp) vorig jaar. Dat is het dubbele van het schuldenniveau van Duitsland en ver boven het gemiddelde van 87 procent van de eurozone. 

Spanje is een andere bron van zorg voor de markten, met een motie van vertrouwen later deze week over de regering van premier Mariano Rajoy, vanwege een schandaal over campagnefinanciering. Dat zou nieuwe verkiezingen kunnen forceren in het land, dat al een diepe kloof kent over de wens van de Catalaanse regio om zich te splitsen van Spanje. 

'Spanje is slecht, maar Italië erger'

"Het resultaat in Italië is moeilijk te zien als een investeringsvriendelijk resultaat. Het is veel makkelijk om een vriendelijke resultaat te zien in Spanje. Spanje is slecht, maar Italië is een stuk erger", aldus Chandler, die stelt dat bij de volgende Italiaanse verkiezingen oud-premier Silvio Berlusconi weer aan de macht zou kunnen komen. Berlusconi is voorstander van een "parallelle" munteenheid van de euro.

Ook is het onduidelijk hoe de Europese Centrale Bank (ECB) zal reageren op de onrust in Italië. Verwacht wordt dat de ECB in september zal aankondigen zijn opkoopprogramma te staken, maar als de ellende in Italië zich uitbreidt naar de bredere economie, ziet de centrale bank daar mogelijk van af.

Robert Sinche, hoofdstrateeg bij Amherst Pierpont, denkt dat de ECB zich bewust op de achtergrond houdt omdat de centrale bank de signalen waardeert die de markt naar Italië zendt over het gewenste fiscale beleid die een Italiaanse regering zou moeten voeren. 

Eerder gezien

Sinche verwacht dat de onrust over Italië snel zal afnemen en de markten weer over gaan tot de orde van de dag. "Ik denk dat dit veel ruis zal zijn. Ik heb deze film al drie of vier keer gezien. Italië blijft in de eurozone en het leven gaat verder. Het zou kunnen leiden tot wat meer onzekerheid in de zomer, maar daarom willen ze de verkiezingen ook eind juli of begin augustus al houden." 

Tip de redactie