Al sinds augustus zou de stad Groningen afweten van de kritiek op nutsbedrijf Warmtestad. Toezichthouder Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) stelt dat het bedrijf te weinig kennis heeft om het aardwarmteproject, waarbij energie gewonnen wordt door temperatuurverschillen in de grond, risicoloos uit te voeren. Maar de gemeente ontkent. Een korte geschiedenis van het Groningse aardwarmteproject.

In 2014 lanceert de gemeente Groningen het aardwarmteproject. De stad wil graag voorop lopen op het gebied van groene energie en aardwarmte is een duurzaam alternatief voor het Groningse aardgas. Daarom richten ze samen met Waterbedrijf Groningen nutsbedrijf 'Warmtestad' op.

Twee jaar later, in maart 2016, uit toezichthouder SodM de eerste zorgen. Ze vragen om een inzicht in de risicoanalyse, vooral omdat ze benieuwd zijn naar de risico's op aardbevingen door het project. "Die maand hebben we duidelijk onze zorgen geuit over de veiligheid van het project", vertelt een woordvoerder van SodM aan NU.nl. "Anders vraag je daar niet om."

De toezichthouder waarschuwt op 28 augustus van het afgelopen jaar in een gesprek met de directeur van het project en de gemeente voor de risico's die de organisatie Warmtestad met zich meebrengt. Twee maanden later, op 2 oktober, verschijnt vervolgens een vernietigend rapport van de SodM dat gericht is aan het ministerie Economische Zaken. Conclusie: Warmtestad heeft te weinig kennis van de risico's van aardbevingen bij het aardwarmteproject.

Op 2 november trekt de gemeente de stekker uit het aardwarmteproject vanwege te veel onenigheid onder de deskundigen.

Kritiek

"De kritiek op de organisatie van Warmtestad hebben wij niet eerder als zodanig herkend", legt een woordvoerder van verantwoordelijk wethouder Mattias Gijsbertsen uit. "Voor de zomer heeft SodM inderdaad aangegeven dat er zorgen waren over de risico’s voor aardbevingen. Daar hebben wij gelijk op gereageerd."

Toen de kritiek op de organisatie van Warmtestad in een advies verscheen, kwam dat volgens de woordvoerder als een verrassing. "Dat is pas na de zomer op tafel gekomen." Volgens de toezichthouder hebben zij dit in augustus vermeld.

Werkwijzen

Vrijdag worden documenten over de communicatie tussen de drie partijen naar buiten gebracht door de gemeente Groningen. In het raadsvoorstel stelt de gemeente dat de dubbelrol van SodM een vermoeilijkende factor had. 

De werkwijze tussen de toezichthouder en Warmtestad zou volgens de gemeente "een rol hebben gespeeld bij het ontstaan van de huidige situatie" waarbij het project is stopgezet. SodM moest erop toezien dat alle regels werden nageleefd door middel van toezicht en gesprekken met Warmtestad.

Alleen konden er geen rechten worden verleend aan wat in deze gesprekken werd besproken. De verantwoordelijkheid voor het navolgen van deze gesprekken en de regelgeving lagen volledig bij Warmtestad. Het nutsbedrijf nam echter aan dat wanneer zij fundamenteel verkeerd handelden, "SodM dit zou aankaarten" en Warmtestad heeft vervolgens niets veranderd aan de werkwijzen.

Dubbelrol

Door deze werkwijze heeft SodM een dubbelrol vervuld, zoals ze in hun Staat van de sector Geothermie aangeven: "Vanwege het ontbreken van kennis bij de initiatiefnemers, adviseurs en beleidsmakers pakt SodM hier momenteel een te grote rol die zich moeilijk verdraagt met haar toezichtstaken."

"De dubbelrol van enerzijds voorlichter en gesprekspartner en anderzijds toezichthouder leidt tot rolonduidelijkheid. Een toezichthouder hoort immers op gepaste afstand te staan zodat zij onafhankelijk kan toetsen." Dit was echter niet het geval, waardoor SodM in de situatie terecht kon komen waarbij ze projecten waar ze zelf over hebben meegedacht, later moeten stilleggen.

Niet voor ogen

De woordvoerder van wethouder Gijsbertsen geeft aan dat de gemeente de kritiek op Warmtestad van tevoren niet voor ogen had. "Wij vinden het heel jammer dat hiermee dit alternatief voor aardgas lastig wordt. Nu zijn we van plan om verder te kijken naar alternatieven."