Griekenland staat op de rand van een faillissement en is druk in onderhandeling met Europa om dit te voorkomen. Vijf vragen over een mogelijk faillissement.

Kan een land failliet gaan?

Technisch gezien kan een overheid niet failliet gaan. Uiteraard kan een land wel besluiten zijn rentebetalingen en aflossingen te schrappen.

Het verschil met een 'reguliere' schuldenaar en een staat is echter dat bij laatstgenoemde een investeerder zich niet kan beroepen op een rechter om te proberen zo veel mogelijk geld terug te halen. De schuldeiser moet maar afwachten wat hij in de toekomst nog krijgt.

Veel partijen hebben al hun verlies genomen op Griekse schulden. Begin maart van dit jaar maakte het Institute of International Finance (IFF), een internationale organisatie waarin banken en verzekeraars zijn vertegenwoordigd, bekend dat zij 75 procent van hun uitstaande schulden aan Griekenland kwijtschelden. Dit komt neer op een bedrag van 107 miljard euro en wordt ook wel een 'haircut' genoemd.

Wat gebeurt er bij een bankroet van Griekenland?

Mocht Griekenland zijn financiële verplichtingen verzaken, dan vrezen financiële experts dat houders van Griekse staatsobligaties slechts een deel van hun geld nog terugzien. Dat zou heel wat financiële instellingen met stevige verliezen opzadelen. Voor Griekenland zelf zou het betekenen dat het land niet meer op de kapitaalmarkt kan lenen.

Griekenland kan niet meer zonder de hulp van de Europese Centrale Bank (ECB), het Internationaal Monetaire Fonds (IMF) en de Europese Unie (EU), ook wel de trojka genoemd. Zonder hun financiële steun kan het land de salarissen van de ambtenaren niet meer betalen. Ook overige betalingsverplichtingen, zoals uitkeringen en pensioenen, kan Griekenland dan niet meer ophoesten.

Op de EU-top van 21 juli 2011 werd besloten Griekenland een eerste noodlening te geven van 107 miljard euro. Dit geld is afkomstig uit het tijdelijke noodfonds EFSF, opgericht en gefinancierd door de trojka.

Tijdens de EU-top op 20 februari van dit jaar werd overeenstemming bereikt over een tweede noodpakket. Daarmee is 130 miljard euro gemoeid, eveneens betaald door de trojka.
In ruil daarvoor moet het land strenge bezuinigingen en hervormingen doorvoeren. Dat komt in de komende 2 jaar neer op 11,5 miljard euro aan bezuinigingen.

De noodhulp wordt in delen, of tranches, overgemaakt. Voldoet Griekenland niet aan de opgelegde eisen, kan besloten worden een volgende tranche niet uit te betalen. In dat geval is een Grieks faillissement onafwendbaar.

Grieks schuldpapier (staatsobligaties) is dan niets meer waard. Met name de ECB en grote Europese banken hebben voor grote bedragen Griekse staatsobligaties in huis.

Op 20 augustus moet het land bovendien leningen aan de ECB terugbetalen. Het is nog maar de vraag of het land hieraan zal kunnen voldoen.

Wat betekent een faillissement voor de inwoners van een land?

Als een land failliet gaat, kan dat ertoe leiden dat alledaagse goederen niet meer beschikbaar zijn. Dat kan komen doordat een land niet meer kan importeren of doordat goederen onbetaalbaar worden door hyperinflatie.

Daarnaast is de kans groot dat de overheid geen geld meer heeft om salarissen te betalen. Dat kan ook leiden tot een forse toename van de werkloosheid.

Geldt dat ook voor Griekenland?

De gevolgen voor Griekenland zijn heel moeilijk in te schatten omdat niet duidelijk is of het land de eurozone verlaat bij een bankroet. Zonder euro kan het land zijn munt devalueren, daarmee wordt de concurrentiepositie verbeterd omdat goederen en diensten voor het buitenland goedkoper worden.

De schuldenlast wordt dan echter zo goed als zeker ondraagbaar. Daarnaast is Griekenland ook nog lid van de Europese Unie, die ook nog een helpende hand kan bieden in zware tijden.

Zijn er eerder landen 'failliet' gegaan?

Argentinië is het bekendste voorbeeld uit de recente geschiedenis. Op enig moment besloot de Argentijnse overheid zijn schuldeisers de wacht aan te zeggen. Argentinië raakte hierdoor afgesloten van de internationale financiële markten.

Het land kwam tijdens de 'tangocrisis' van begin deze eeuw zo diep in de problemen dat de ruilhandel weer veel werd toegepast. Dankzij een sterke groei in de afgelopen jaren heeft het de economische crisis echter overtuigend achter zich gelaten.

Lees een overzicht van landen die eerder failliet zijn gegaan