Kabinetsformatie in Griekenland

ATHENE - De leider van de grootste partij van Griekenland, Antonis Samaras, begint maandag een poging een regering te vormen die de kredietovereenkomsten met de Europese Unie in beginsel naleeft.

Samaras' conservatieve partij Nieuwe Democratie (ND) is zondag de winnaar geworden van de parlementsverkiezingen en kreeg bijna 30 procent van de stemmen.

De overwinning heeft tot opluchting geleid op financiële markten waar de kwakkelende euro wat 'aansterkte'. Op beurzen in Azië en Europa vertolkte de opluchting zich in hogere koersen. In Amsterdam opende de beurs 1,2 procent hoger.

Pasok

De winnaar krijgt van de Griekse wet 50 zetels bonus en ND heeft zo 129 van de 300 zetels gewonnen. De enige andere partij die de overeenkomsten met de geldschieters steunt is de socialistische Pasok.

Die behaalde bijna 13 procent van de stemmen en 33 zetels. De twee kunnen dus verder met hun eind vorig jaar gesloten monsterverbond om Europese noodhulp te krijgen en daar bezuinigingen en hervormingen tegenover te stellen.

Syriza

De extreemlinkse partij Syriza van Alexis Tsipras is de tweede partij met 71 zetels. Tsipras heeft gezegd niet deel te nemen aan een regering, maar de oppositie tegen het bezuinigingsbeleid te zullen aanvoeren.

Pasok-leider Evangelos Venizelos wilde Syriza bij een regering van nationale eenheid betrekken, maar dat lijkt niet realistisch. Tsipras wil van alle overeenkomsten met geldschieters af en duidelijk maken dat Griekenland helemaal niks kan en gaat terugbetalen.

Tijd

Samaras zei dat hij geen tijd heeft te verliezen en het land snel een regering nodig heeft, het liefst dinsdag al. Het is nog niet duidelijk of de Pasok bereid is zitting te nemen in een kabinet van Samaras.

Pasok zou dat kabinet ook kunnen steunen in het parlement. Samaras heeft graag een regering van nationale eenheid met zo veel mogelijk partijen, maar er is nauwelijks keuze. Het beleid dat met een groeiende werkloosheid en een dramatische daling van de levensstandaard gepaard gaat, is uiterst impopulair.

Onderhandelen

De ND en de Pasok hebben in de verkiezingsstrijd wel betoogd dat ze over de overeenkomsten met de geldschieters opnieuw willen onderhandelen. Mogelijk krijgt Athene meer tijd om zijn schulden af te lossen.

De staat heeft slechts nog voor een paar weken geld in kas. Voor meer krediet moet het volgens de afspraken deze maand werk gaan maken van nieuwe bezuinigingen ter waarde van 11,7 miljard euro.

Vier kansen

Er zijn vier kansen op een nieuwe regering. De president geeft de leider van de grootste partij eerst de opdracht een formatiepoging te doen.

Na de vorige verkiezingen van 6 mei was dat ook Antonis Samaras van de Nieuwe Democratie. Hij kreeg 3 dagen de tijd om een ''regering van nationale redding'' samen te stellen.

Als de eerste formatiepoging toch mislukt, krijgt de leider van de tweede partij, Alexis Tsipras van de linkse Syriza een kans, opnieuw voor 3 dagen. Daarna mag de leider van de derde partij Pasok, Evangelos Venizelos, 3 dagen lang een formatiepoging doen.

Wanneer die niets opleveren, roept de president alle partijleiders bij zich. Hij doet dan een allerlaatste poging een regering van nationale eenheid te vormen. Als dat mislukt komen er nieuwe verkiezingen. Dat kan zich herhalen als er weer geen regering met voldoende steun in de volksvertegenwoordiging komt.

Versplinterd

De tijd voor de formatie is door de wet erg beperkt. Problemen leverde dat eerder nauwelijks op want het stelsel gaat er niet van uit dat de politiek zo versplinterd is als nu.

Een kiesdrempel van 3 procent en een bonus van 50 zetels voor de grootste partij zou één sterke winnaar moeten opleveren die alleen kan regeren.

Lees meer over:
Tip de redactie