Het is onverstandig om na seks zonder condoom doxyPEP te gebruiken in een poging een seksueel overdraagbare aandoening (soa) te voorkomen. De langetermijneffecten van het middel zijn namelijk nog onduidelijk, staat in het advies van een werkgroep van experts.

DoxyPEP staat voor het gebruik van het antibioticum doxycycline na seks zonder condoom. Doxycycline wordt normaal voorgeschreven als behandeling bij infecties aan luchtwegen, huid, darmen en geslachtsorganen.

Een werkgroep van experts adviseert nu om dit in Nederland niet te doen. "We kennen de langetermijneffecten van doxyPEP nog onvoldoende", zegt arts infectiebestrijding Hanna Bos van Soa Aids Nederland tegen NU.nl. "Je loopt met het middel risico op antibioticaresistentie, maar ook op mogelijke schade aan gezonde bacteriën."

Daarnaast kunnen gebruikers zich veilig wanen als ze het middel gebruiken, terwijl ze zich nog steeds moeten laten testen op soa's. "DoxyPEP vermindert de kans, maar die is zeker niet nul geworden", zegt Bos.

Aanleiding tot het advies zijn meerdere wetenschappelijke onderzoeken die stellen dat doxyPEP een positieve impact zou kunnen hebben op de bestrijding van soa's, zoals syfilis. "Maar dat is in Nederland niet zo'n groot probleem als in andere delen van de wereld", vertelt Bos. "Onder heteroseksuele jongeren in Nederland is er wel sprake van voornamelijk gonorroe, maar daar werkt dit niet tegen."

Hoeveel mensen gebruiken doxyPEP?

Belangrijke rol voor zorgverleners bij voorlichting

Een andere aanleiding tot het advies van de werkgroep is dat Soa Aids Nederland van zorgverleners hoort dat er meer vragen zijn over het "informele" gebruik van doxyPEP. Mensen die het middel gebruiken krijgen het bijvoorbeeld via bekenden of drugsdealers, of ze bestellen het in het buitenland. "Je weet dan niet of het betrouwbaar is."

Zorgverleners wordt geadviseerd het middel niet voor te schrijven. Daarbij kunnen uitzonderingen worden gemaakt; zo kunnen artsen van dit advies afwijken en doxyPEP toch voorschrijven om de gevolgen van niet-gecontroleerd gebruik van doxyPEP te verminderen.

Daarnaast hebben zorgverleners een belangrijke rol in de voorlichting. Ze moeten duidelijke informatie geven over doxyPEP en uitleggen wat de mogelijke bijwerkingen en risico's zijn.

En alternatieven moeten worden benadrukt, stelt Bos. Zo kunnen er vaccins worden toegediend, zoals die tegen hpv en hepatitis A en B. "En condoomgebruik blijft gewoon een hele goede strategie om soa's te voorkomen. De overheid kan bijdragen aan het normaliseren van condoomgebruik door bijvoorbeeld financiering vrij te maken voor publiekscampagnes."