Vrijdag 30 september 2022 | Het laatste nieuws het eerst op NU.nl
Foto ter illustratie.

De drang om aan je huid te pulken: 'Krabben kan een gevoel van rust geven'

Een gescheurde nagelriem of loshangend vel: we trekken of pulken allemaal weleens aan onze huid. Maar wat als je hier tot bloedens aan toe niet mee kunt stoppen?
Door Sarah Sitanala

Dan wordt gesproken van een excoriatiestoornis, beter bekend als een huidpulkstoornis, zegt Ger Keijsers. Hij is hoogleraar psychologische behandelingen aan de universiteiten van Nijmegen en Maastricht en doet al jaren onderzoek naar pathologisch huidkrabben.

"We krabben allemaal weleens aan onze huid, maar het wordt pas een stoornis op het moment dat je er veel last van hebt", legt Keijsers uit.

Volgens gz-psycholoog Najla Edriouch diagnosticeren psychologen en psychiaters de diagnose huidpulkstoornis als aan een aantal criteria is voldaan.

Criteria voor huidpulkstoornis:

  • Het krabben vindt met enige regelmaat plaats met schade aan de huid tot gevolg.
  • Er is meerdere malen geprobeerd om te stoppen, maar dat is niet gelukt.
  • Het pulken beperkt je in je sociale en beroepsmatige functioneren of je functioneren op andere vlakken.
  • Het pulken aan de huid is niet een gevolg van bepaalde medicatie of een ziekte.
  • Het pulken aan de huid wordt niet veroorzaakt door een andere psychische aandoening.

Pulken kan rust of afleiding geven

"De schaamte kan heel groot zijn", zegt Keijsers. "Het komt dan ook voor dat mensen sociale situaties gaan mijden. Zij durven bijvoorbeeld niet te daten of geen seks te hebben, omdat de huid zo beschadigd is geraakt. We zien gevallen van mensen die hun gezicht, hals, schouders of borst helemaal hebben opengehaald."

Waar de drang om te pulken vandaan komt, is onduidelijk. "Wel weten we dat het klein begint", legt Keijsers uit. "Als je gespannen bent, ga je vaak iets afleidends doen, zoals nagelbijten of met je pen trommelen. Dat kan rust of afleiding geven."

"Bij mensen die aan hun huid pulken is de drang zo groot, dat ze het gevoel hebben dat ze het niet kunnen tegenhouden", zegt Edriouch. Naast haar werk als gz-psycholoog deelt zij via haar site hoe je tips vanuit de psychologie op je eigen leven kunt toepassen.


Het geeft een bepaalde vorm van rust, waardoor je het een volgende keer weer doet.
Najla Edriouch, gz-psycholoog

"Het geeft een bepaalde vorm van rust, waardoor je het een volgende keer weer doet", vervolgt de gz-psycholoog. Daardoor ontstaat een patroon. En herhaal je deze handeling maar vaak genoeg, dan wordt het een automatisme.

En het ingewikkelde met automatismen is dat die handelingen vanzelf gaan. Keijsers: "Je hebt niet in de gaten dat je het doet. Het eerste probleem is dus dat je ermee begint. Maar ook dat de drang vervolgens zo groot is, dat het onplezierig voelt om het niet te doen."

Krijg grip op je gedrag

Het is volgens Keijsers mogelijk dit patroon te doorbreken met cognitieve gedragstherapie. "Het gaat erom dat je iets inbouwt om het gewoontegedrag te stoppen en dat je leert signaleren wanneer en waar je begint met pulken. Als je dat eenmaal doorhebt, kun je bepaalde trucjes inbouwen waardoor je er minder snel mee begint."

"Stel je merkt dat je vaak begint met pulken na het eten op de bank voor de tv. Zeg dan tegen jezelf dat je alleen nog maar mag pulken in de slaapkamer", zegt Keijers. "Of dat je wel mag krabben, maar dat je eerst je huid moet verzorgen. Zo'n onderbreking kan de drang minder groot maken."


Automatisch gedrag raakt nooit afgeleerd. Je stopt niet omdat het weg is, maar omdat je hebt geleerd het niet meer te doen.
Ger Keijsers, hoogleraar psychologische behandelingen

Belangrijk is dat je weer grip krijgt op je gedrag, legt Edriouch uit. "Want als je niet weet waar en wanneer je het doet, wordt het ook heel ingewikkeld om te stoppen." Daarnaast is het volgens haar van belang om afspraken te maken voor als het pulken ondanks pogingen om te stoppen toch weer de kop opsteekt. "Wij raden aan dat te doen op een positieve manier. Ga bijvoorbeeld een wandeling maken of met je oma bellen."

Een terugval is waarschijnlijk

Dat je in het pulken terugvalt, is volgens Keijsers haast onvermijdelijk. "Automatisch gedrag raakt nooit afgeleerd. Je stopt niet omdat het weg is, maar omdat je hebt aangeleerd het niet meer te doen. Een terugval is dus waarschijnlijk. En het is belangrijk dat mensen zich daarvan bewust zijn en dat ze daarmee leren omgaan."

"Iedereen heeft slechte gewoontes", benadrukt Edriouch. "Onderzoek liet onlangs zien dat 97 procent van de ondervraagden naar eigen zeggen een beschamende, ongezonde of vervelende gewoonte heeft. Zo hebben we allemaal wel iets. Neem jezelf dus niets kwalijk en weet dat er hulp mogelijk is."

Deze inhoud kan helaas niet worden getoondWij hebben geen toestemming voor de benodigde cookies. Aanvaard de cookies om deze inhoud te bekijken.

Lees meer over:

Gezondheid

Aanbevolen artikelen