Dinsdag 16 augustus 2022 | Het laatste nieuws het eerst op NU.nl

De gedachte dat je iemands keel dichtknijpt? Heel normaal, zegt deze psychiater

Van een gebouw afspringen, jezelf of een ander pijn doen of seks met iemand met wie dat ongepast is? Negen op de tien mensen hebben weleens zulke gedachten. Waarom denken we soms aan dingen die we helemaal niet willen doen?
Door Amy van de Wiel

Je staat op het station te wachten op je trein. Voor je staat een vrouw wel heel dicht bij het spoor. Wat zou er gebeuren als je haar voor de trein duwt? Klinkt als een gekke gedachte, maar dat is het niet, vertelt psychiater Menno Oosterhoff.

Zogenoemde intrusieve gedachten gaan over alles wat zich opdringt aan je bewustzijn. 'Intrusie' betekent letterlijk: binnendringen. Deze gedachten kunnen variëren van de vraag of je het gas wel hebt uitgedaan tot je pasgeboren kind willen doden. "Het is een soort waarschuwing voor gevaar van binnenuit, alleen dan op een heel gekke, onlogische manier", vertelt Oosterhoff. "Eigenlijk is het een goed teken: als iets je onverschillig laat, krijg je zulke gedachten niet."

Bijna iedereen heeft dit soort gedachten weleens. In een (weliswaar niet-representatieve) poll van Psychologie Magazine blijkt dat bijna negen op de tien invullers weleens intrusieve gedachten had. De gedachte aan jezelf verwonden of pijn doen kwam daarin het meeste voor: 39 procent denkt dat weleens. Ook zouden we vaak denken aan van een hoog gebouw of brug afspringen, of voor de trein springen.

Zijn we allemaal suïcidaal?

Betekent dat dat we allemaal suïcidaal zijn? Nee, zegt Oosterhoff. "De gedachten zijn niet gevaarlijk, want mensen voeren ze niet uit. Dat komt doordat dat soort gedachten gedreven zijn vanuit angst. Je wil iets juist níét doen, en daarom denk je eraan. Iemand die suïcidaal is, heeft een aandrang om het wél te doen."

Intrusieve gedachten zijn dus normaal en niet gevaarlijk. Toch lijkt er nog een taboe te rusten op het onderwerp. Volgens traumacoach Martin de Werker kunnen sommige mensen heftig reageren wanneer je praat over je intrusies. Toch is het volgens de coach belangrijk om er wel met iemand over te praten. Om de gedachten niet erger te laten worden, is het belangrijk dat de persoon aan wie je ze vertelt de gedachten niet veroordeelt.


De gedachten zijn niet gevaarlijk, want mensen voeren ze niet uit. Eigenlijk zijn dat soort gedachten een waarschuwing om iets níet te doen.
Menno Oosterhoff, psychiater

De Werker behandelt regelmatig mensen met sterk aanwezige intrusies in zijn praktijk. Hij gaat dan in gesprek met de cliënt over de emotie die aan de basis ligt van de intrusie. Zo kan iemand die van zichzelf niet boos mag zijn intrusieve gedachten krijgen over iemand iets aandoen. Volgens de coach ontstaan intrusies vaak vanuit weggestopte gevoelens. "Het onderdrukken van gevoelens veroorzaakt ontzettend veel gedachten. Ik ga daarom niet inhoudelijk in op die gedachten, want ze worden vaak veroorzaakt door gevoelens."

Dunne scheidslijn met obsessie

Als je het gevoel krijgt dat je 'gek' bent door het hebben van deze gedachten, kunnen de intrusieve gedachten veranderen in obsessieve gedachten. Iemand die obsessieve gedachten heeft, heeft vaak een dwangstoornis. "Maar dat is pas het geval wanneer het je functioneren gaat belemmeren. De gedachten houden je dan zo erg bezig dat het je leven gaat beheersen", vertelt Oosterhoff.

Volgens De Werker is het onderscheid tussen intrusies en obsessieve gedachten gemakkelijk te maken. Obsessieve gedachten zijn terugkerende gedachten, zo vertelt hij: "Een gewone intrusie komt één keer in je op en die herhaalt zich niet. Maar wanneer een specifieke situatie of persoon bij jou een bepaalde gedachte triggert, zoals iemand willen neersteken telkens als je een mes ziet, kun je spreken van een obsessieve intrusie."

Zo voorkom je dat je gedachten obsessief worden

  • Probeer er geen aandacht aan te besteden. Hoe meer aandacht je eraan besteedt, hoe vaker je de gedachten gaat hebben.
  • Kijk met humor naar je gedachten en maak ze belachelijk. Dat werkt relativerend.
  • Maak het niet kleiner dan het is, maar juist groter als je erover praat, adviseert Oosterhoff. "We maken dingen vaak kleiner uit een neiging om dingen te verbloemen. Maar door niet krampachtig te doen als je erover praat, zorg je bij jezelf voor acceptatie."
  • Kies bewust met wie je praat over je gedachten. Onbegrip vergroot de schaamte en maakt de gedachten waarschijnlijk erger. Begrip zorgt juist voor vermindering.
  • Probeer te achterhalen welke emotie er ten grondslag ligt aan je gedachte. Welk gevoel onderdruk je en hoe kun je daar anders mee omgaan?
  • Wees je bewust van wat je denkt en zoek op tijd professionele hulp als de gedachten terugkeren.
  • Probeer te onthouden dat wat je denkt onzin is en relativeer het zoveel mogelijk.
Deze inhoud kan helaas niet worden getoondWij hebben geen toestemming voor de benodigde cookies. Aanvaard de cookies om deze inhoud te bekijken.
Lees meer over:
Gezondheid

Aanbevolen artikelen