Dinsdag 24 mei 2022 | Het laatste nieuws het eerst op NU.nl
Foto ter illustratie.

Alles wat je moet weten over 'snus': 'Wordt voor jongeren aantrekkelijk gemaakt'

Het streven naar een rookvrije samenleving van tal van maatschappelijke partijen werkt het op de markt brengen van andersoortige tabaksproducten in de hand. Na de e-sigaret zijn er nu nicotinezakjes, geïnspireerd op de Zweedse snus. Wat zijn dat voor zakjes en wat voor gevolgen hebben die voor de gezondheid?
Door Sarah Sitanala

Snus is tot poeder vermaalde tabak in een zakje. Dat zakje kun je tussen het tandvlees en je wang of lip plaatsen. In Nederland en de rest van de Europese Unie is het product verboden.

"Maar de tabaksindustrie heeft weinig moreel besef en bedacht een variant", vertelt Esther Croes, arts-epidemioloog bij het Trimbos-instituut. Croes heeft het over nicotinezakjes, die sinds kort ook 'snus' worden genoemd. "Dat is eenzelfde soort zakje zonder tabak, maar dan met een poeder waar nicotine in is verwerkt."

De zakjes kunnen op dezelfde manier worden gebruikt en hebben dus veel weg van de snus uit Zweden. "Maar aan de nicotinezakjes worden zoete en fruitsmaken toegevoegd die voor jongeren aantrekkelijk zijn."

Meer nicotine is schadelijk voor de gezondheid

Volgens Croes schuilt het gevaar in de toevoeging van nicotine. "Dat werkt verslavend. Zeker op een jongerenbrein dat zich nog volop aan het ontwikkelen is. Het verstoort verbindingen in de hersenen die niet op een later moment opnieuw aangelegd kunnen worden. Ook kan het leiden tot problemen met de cognitieve functie van onze hersenen, zoals het geheugen."


In de zakjes die door jongeren worden gebruikt, zit vaak veel meer nicotine dan is toegestaan.
Thomas Martinelli, onderzoeker bij IVO

Nicotinezakjes die meer dan 0,035 milligram nicotine bevatten, mogen niet verkocht worden. Berekeningen van het RIVM laten zien dat meer nicotine schadelijk is voor de gezondheid van een volwassene. "Maar in de zakjes die door jongeren worden gebruikt, zit vaak veel meer nicotine dan is toegestaan", zegt Thomas Martinelli, onderzoeker bij onderzoeksinstituut IVO.

In de praktijk bevat vrijwel elk zakje tussen de 6 en 16 milligram nicotine, soms zelfs 65 milligram. Ter vergelijking: in een sigaret zit ongeveer 10 milligram nicotine.

Populair op sociale media

Dat is volgens Martinelli te wijten aan de illegale verkoop. "De regelgeving omtrent de verkoop van nicotinezakjes is opgenomen in de levensmiddelenwet en niet de tabakswet, dat maakt handhaving lastiger." De levensmiddelenwet bevat minder middelen om de verkoop te reguleren.


Het gebruik van nicotine kan leiden tot duizeligheid, misselijkheid, hartkloppingen en een hoge bloeddruk.
Esther Croes, arts-epidemioloog

Daarnaast zijn op zowel Snapchat als Telegram dealers actief die veelal minderjarig zijn. "Het is voor veel van deze jonge verkopers een aantrekkelijke bijbaan, omdat het meer oplevert dan bijverdienen in een supermarkt", zegt Croes. Ze voegt eraan toe dat het product op sociale media ook veel aandacht krijgt. "Denk aan filmpjes van beroemde voetballers of andere influencers die het gebruiken."

Snel verslaafd aan nicotine

Mede doordat er makkelijk aan te komen is, is het gebruik van nicotinezakjes voor jongeren aantrekkelijker dan roken. Ze krijgen er een lekker gevoel van, kunnen het makkelijker verbergen voor hun ouders en denken dat nicotinezakjes minder schadelijk zijn dan sigaretten. "Terwijl dat niet zo is", zegt Croes. "Het gebruik van nicotine kan leiden tot duizeligheid, misselijkheid, hartkloppingen en een hoge bloeddruk. Daarnaast kan een hoge dosering schadelijk zijn voor je zenuwstelsel."


Hoe jonger iemand nicotineverslaafd raakt, hoe lastiger het is weer van die verslaving af te komen.
Esther Croes, arts-epidemioloog

Martinelli: "Ook zijn er aanwijzingen die duiden op een hoger risico op kanker, hart- en vaatziekten en diabetes type 2." En hoewel een nicotinezakje geen tabak bevat, kan de vaak hoge dosering nicotine er wel voor zorgen dat de gebruiker sneller verslaafd raakt. "Als dat eenmaal zo is, is het heel lastig om daar van af te komen", legt Croes uit. "Zeker voor jongeren geldt: hoe jonger iemand nicotineverslaafd raakt, hoe lastiger het is weer van die verslaving af te komen."

Zelfs het kleinste beetje is al schadelijk

Verder maakt het nogal uit of je als roker of als niet-roker overstapt op nicotinezakjes. Voor een roker zijn de gezondheidsgevolgen net zo ernstig, alleen levert het ze lichte gezondheidswinst op. Dat komt doordat er geen verbrandingsproducten vrijkomen, zoals bij een sigaret. Voor de niet-roker kan zelfs het kleinste beetje nicotine al schadelijk zijn.

Vanuit Den Haag wordt inmiddels gewerkt aan strengere wet- en regelgeving. Maarten van Ooijen, staatssecretaris van Volksgezondheid, liet eerder weten het gebruik van nicotinezakjes te willen opnemen in de tabakswet: "Het is gek dat je op het schoolplein niet een sigaret mag roken, maar wel een nicotinezakje in je mond kan stoppen."

Aanbevolen artikelen