Maandag 23 mei 2022 | Het laatste nieuws het eerst op NU.nl

Winterdepressie bestrijd je niet met nieuwsstop: 'Beter om weerbaar te worden'

De wintermaanden kunnen je een deprimerend gevoel bezorgen, vooral nu de coronacrisis nog altijd op ons gemoed drukt. Een veelgehoorde tip tegen een winterdip of een winterdepressie is om negativiteit te vermijden door bijvoorbeeld minder het nieuws over het coronavirus te volgen. Dat is echter niet de meest geschikte oplossing, zeggen experts tegen NU.nl.
Door Robbert van der Linde

"De situatie zal niet beter worden als je minder in contact komt met de realiteit", aldus klinisch psycholoog Ybe Meesters, die werkzaam is bij het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). "De manier waarop praatprogramma's en andere media berichten kan deprimerend zijn, maar het is beter om weerbaarder te worden dan om je ervoor af te sluiten."

Ook psychiater Karin Burgerhout van het Amphia-ziekenhuis in Breda vindt het negeren van nieuws geen ideale oplossing. Wel denkt ze dat een verandering in nieuwsconsumptie effect kan sorteren.

"Jezelf informeren is nuttig, maar er zijn ook mensen die alles obsessief volgen, dat kan een extra stressfactor zijn. Als je somber wordt van het nieuws, is de vraag hoeveel informatie je nodig hebt. Je totaal afsluiten is dan weer het andere uiterste, maar je hoeft niet continu alles te checken."

Burgerhout wijst ook op de invloed van sociale media. "We weten dat veel gebruik van sociale media een risicofactor is voor mentale problemen. Dat komt doordat er niet alleen veel misinformatie voorbijkomt, maar ook veel geïdealiseerde hoogtepunten van anderen. Daar word je niet gelukkiger van."

Het verschil tussen een winterdip en een winterdepressie

  • Bij een winterdip voelen mensen zich somber als gevolg van de kortere dagen in de winterperiode. Ze kunnen nog wel normaal functioneren.
  • Iedereen kan (tijdelijk) last krijgen van een winterdip. Dat betekent nog niet dat er sprake is van een winterdepressie.
  • Bij een winterdepressie is er sprake van jaarlijks terugkerende stemmingsstoornissen wanneer de dagen korter worden. Bij een winterdepressie wordt het dagelijkse functioneren van iemand verstoord als gevolg van de stemmingsproblemen.
  • Winterdepressie is een diagnose die door een arts moet worden vastgesteld.
Invloed van coronavirus op winterdepressies is nog niet duidelijk

Gedurende de wintermaanden kunnen mensen een winterdip of zelfs een winterdepressie ervaren als gevolg van de kortere en donkere dagen. Of negatieve berichtgeving over het coronavirus aan die depressies bijdraagt, is nog niet voldoende onderzocht aangezien het een betrekkelijk nieuw verschijnsel is.

"Het coronavirus zelf is ook seizoensgebonden. Het is moeilijk om de impact van corona te onderscheiden", legt Meesters uit. "Mensen met een depressie kijken uit zichzelf al niet naar de televisie of volgen het nieuws minder. Zo sluiten ze zich af voor prikkels. Of dat door coronanieuws wordt verergerd, is niet met zekerheid te zeggen."

Burgerhout: "Het is bekend dat het aantal mensen met angsten of een depressie toegenomen is in coronatijd. Er zijn meerdere oorzaken voor psychiatrische ziektes, zoals genetische, biologische, psychische en sociale factoren. Een winterdepressie is een biologisch verschijnsel, terwijl de coronamaatregelen meer een sociale factor zijn."

Als gevolg van de coronapandemie is het volgens Meesters begrijpelijk dat mensen "het een beetje zat zijn", maar dat betekent nog niet dat er sprake is van een depressie. "Dat de maatschappij minder open is, daar heeft iedereen last van. Ook is een winterdip nog geen winterdepressie. Daar is pas sprake van na diagnose van een arts. Dan moeten er ook stemmingsstoornissen zijn die jaarlijks terugkeren."

Het is volgens de psycholoog niet ondenkbaar dat de coronamaatregelen wel eerder voor een winterdip of deprimerende gevoelens kunnen zorgen bij mensen die daar anders geen last van hebben.

"Bij een winterdip hebben mensen meer moeite met de winter. De maatregelen zorgen mogelijk voor minder structuur waar mensen zich aan kunnen vasthouden. Mensen brengen meer tijd door in huis en krijgen daardoor minder licht binnen."

Actief blijven, als het even kan

De beste behandeling is volgens Meesters en Burgerhout "actief blijven, als het even kan". Als door de coronamaatregelen sport in groepsverband stilligt en de sportscholen dicht zijn, zoals tijdens de afgelopen lockdown het geval was, zijn wandelingen en fietstochten buiten een goed alternatief.

Burgerhout stipt wel aan dat overdag wandelen veel meer effect heeft dan 's avonds een frisse neus halen, omdat er dan meer licht is. "Maar dan moeten veel mensen werken, dus je moet goed kijken naar hoe je je dag indeelt."

Daarnaast speelt ook de sociale kant van sportbeoefening mee. "Sporten is naast gezond ook een sociale bezigheid, dat mis je als je in je eentje een wandeling maakt."

Als mensen er last van hebben dat het 's winters minder lang licht is, kunnen ze thuis gebruikmaken van een speciale lichtlamp van 10.000 lux. Die zijn gewoon in de winkel te koop en kunnen volgens Burgerhout al veel schelen bij "de eerste lichte symptomen van een winterdepressie".

Geen stijging gemeten in aantal patiënten met winterdepressie

Mensen die met een winterdepressie kampen, kunnen met bijvoorbeeld lichttherapie in het ziekenhuis geholpen worden.

Meesters heeft sinds het begin van de coronapandemie nog geen stijging in het aantal patiënten met winterdepressies in behandeling waargenomen. "We hebben niet gezien dat er de afgelopen twee winters meer depressies waren, of dat ze erger waren", aldus de klinisch psycholoog.

Psychiater Burgerhout heeft op basis van haar ervaringen het gevoel dat het aantal depressies toeneemt, maar er zijn nog geen officiële cijfers. Wel zag ze afgelopen winter meer eenzaamheid bij patiënten die al onder behandeling waren. "Met name rond de feestdagen zagen we dat patiënten die lang stabiel waren weer last kregen en meer somber werden."

Het coronavirus heeft ook op een andere manier zichtbaar invloed op mensen met een winterdepressie, ziet Meesters. "Tijdens de eerste winter van de pandemie, toen er nog geen vaccins beschikbaar waren, waren mensen angstig om naar het ziekenhuis te komen. Nu de vaccins beschikbaar zijn, zijn mensen blij dat ze weer kunnen komen. De afspraken voor therapie geven een vorm van structuur waar zij behoefte aan hebben."

Aanbevolen artikelen