Elke week stellen we een gezondheidsvraag aan een medisch deskundige. Deze week een vraag in het kader van Wereldstotterdag: wat is stotteren en valt er iets aan te doen? Acht vragen aan stottertherapeut en -onderzoeker Marie-Christine Franken.

Wat is stotteren eigenlijk?

"Stotteren is een stoornis in de vloeiendheid van het spreken. Mensen die stotteren blokkeren op bepaalde klanken of herhalen of verlengen bepaalde lettergrepen of delen van woorden."

Waardoor wordt het veroorzaakt?

"Dat weten we nog niet precies. Het spraakproces zit ingewikkeld in elkaar. Genen en de ontwikkeling van bepaalde hersengebieden spelen daarbij een rol. Wetenschappers weten nog niet of de vaardigheid om vloeiende spraakbewegingen te coördineren verstoord is of dat er sprake is van een zwakke vaardigheid. Het ontstaat in ieder geval bijna altijd op jonge leeftijd."

Moet je met je stotterende kind naar een logopedist?

"Zo'n 8 procent van de kinderen onder de vier jaar begint met stotteren. De meesten groeien eroverheen. Klop bij zorgen aan bij een logopedist. Start met een behandeling als je kind na negen maanden nog even ernstig stottert als toen hij ermee begon."

Welke behandeling werkt het best?

"Bij jonge kinderen zijn er twee behandelingen, de indirecte en de directe. Beide werken op de lange termijn gemiddeld even goed. Bij hen is het belangrijk om goed te kijken naar de factoren die het stotteren in stand houden. Daarnaast is spraakgymnastiek vaak nuttig. Het maakt de coördinatie van de spraakbewegingen stabieler."

En bij oudere kinderen en volwassenen?

"Omdat zij zich meestal bewust zijn van hun stottergedrag, spelen vaak ook andere factoren een rol, zoals negatieve emoties. Spreekangst of -schaamte kunnen er bijvoorbeeld voor zorgen dat mensen spreken gaan vermijden. Zoek een logopedist die gespecialiseerd is in de behandeling van stotteren, een logopedist-stottertherapeut."

“Uiteindelijk gaat het om het vergroten van de tevredenheid over je communicatie: kun je zonder stress zeggen wat je wil?”
Marie-Christine Franken, stottertherapeut

"Door een combinatie van verschillende oefeningen en technieken kunnen oudere kinderen en volwassenen vloeiender leren spreken, maar stottertherapie zou zich in eerste instantie moeten richten op het wegnemen van eventuele angst of schaamte. Uiteindelijk gaat het om het vergroten van de tevredenheid over je communicatie: kun je zonder stress zeggen wat je wilt?"

Hoe kun je het best omgaan met iemand die stottert?

"Vul iemands zinnen niet aan. Het gebeurt vaak uit behulpzaamheid, maar het kan averechts werken. Mensen die stotteren ervaren vaak al veel tijdsdruk. Iemands zinnen afmaken vergroot die druk, omdat er ongeduld uit spreekt. En dat kan het stotteren verergeren."

"Luister rustig en richt je op de inhoud van wat de ander zegt. Laat zelf pauzes vallen zodat de ander zich niet opgejaagd voelt. Je kunt het ook benoemen: 'Ik hoor dat je soms moeite hebt met spreken, maar neem rustig je tijd.' Dat kan druk wegnemen."

Morgen is het Wereldstotterdag. Is zo'n dag ergens goed voor?

"Zeker! Er bestaan nog veel fabels over stotteren. Het is belangrijk dat iedereen weet wat het is, vooral omdat het voor mensen die stotteren heel bepalend kan zijn hoe hun omgeving erop reageert. Dus hoe meer bewustzijn in de maatschappij, hoe beter."

Dr. Marie-Christine Franken is als klinisch linguïst-logopedist-stottertherapeut en onderzoeker verbonden aan het Erasmus MC, Sophia Kinderziekenhuis.

Voor het wetenschappelijk onderzoek naar de genetica van stotteren kunnen ze nog deelnemers gebruiken: iedereen van zeven jaar en ouder die nu stottert of vroeger gestotterd heeft kan meedoen. https://www.mpi.nl/genetica-van-stotteren