Borstkanker treft een op de zeven vrouwen. Ook een hoge bloeddruk, die weer kan leiden tot hart- en vaatziekten, treft veel vrouwen. Toch controleren de meeste Nederlandse vrouwen hun bloeddruk en borsten te weinig. En áls ze dat doen, weten ze vaak niet hoe dat moet.

Slechts 38 procent van de Nederlandse vrouwen controleert haar borsten ten minste een keer per maand en maar liefst 51 procent meet nooit haar eigen bloeddruk. Dat blijkt uit een onderzoek dat Kantar uitvoerde in opdracht van Etos.

Tegelijkertijd is een op de tien vrouwen bezorgd dat zij een te hoge bloeddruk krijgt, en een vijfde van de vrouwen heeft die zorgen over borstkanker. Bovendien denkt bijna driekwart van de vrouwen (73 procent) dat zelfonderzoek van de borsten wel kan helpen bij het vroegtijdig signaleren van borstkanker. Waarom gebeurt dat dan toch zo weinig?

Gebrek aan kennis

Een van de redenen is simpelweg dat veel vrouwen niet genoeg weten over de gevolgen van een hoge bloeddruk, zoals een verhoogde kans op hart- en vaatziekten. De ideale bloeddruk is overigens een bovendruk van onder de 120 en een onderdruk van 80 of lager. Wanneer je thuis meet, is een bloeddruk van 135/85 te hoog.

Dat vrouwen zichzelf niet geregeld controleren, heeft ook praktische redenen. "Je bloeddruk meten is niet zo toegankelijk als bijvoorbeeld je hartslag die je gewoon via je horloge kunt registreren", zegt Hester den Ruijter, hoogleraar hart- en vaatziekten bij vrouwen (UMC Utrecht). "Voor bloeddruk moet je natuurlijk echt apart een apparaat kopen, en daarnaar op zoek gaan."

Ook kijken is belangrijk

Ook zijn er hardnekkige misverstanden over hoe je je borsten regelmatig kunt onderzoeken. Zo denken de meeste vrouwen dat je bij borstonderzoek vooral moet voelen, maar veel van de twaalf meest voorkomende symptomen van borstkanker kun je zien. Als vrouw zelf, maar ook als eventuele partner.

“Uiterlijke kenmerken, zoals korstvorming op of rond de tepels, een opliggende ader of een harde zone, hebben nog geen goed podium gekregen.”
Marjolein de Jong, oprichter Breast Care Foundation

"Uiterlijke kenmerken, zoals korstvorming op of rond de tepels, een opliggende ader, een harde zone of een sinaasappelhuid, hebben nog geen goed podium gekregen", zegt Marjolein de Jong, bestuurder bij het Alexander Monro Ziekenhuis, voormalig oncologisch chirurg en oprichter van de Breast Care Foundation. "Acht op de tien vrouwen kent de meest voorkomende symptomen niet. Van generatie op generatie zijn we opgegroeid met op 'het knobbeltje' letten."

Voelen is een goede manier om de borsten te leren kennen, en bij een duidelijke verandering is het belangrijk om dat toch te laten checken. "Maar het is niet altijd betrouwbaar. Borstweefsel is nou eenmaal hobbelig en bobbelig, je voelt regelmatig wel iets. Dat betekent niet altijd dat er iets ernstigs is. Wel is het goed om op veranderingen alert te blijven."

Niet panikeren, wel normaliseren

Bij gebrek aan houvast gaan vrouwen zelfonderzoek soms uit de weg. De Jong: "Veel vrouwen vinden het ook best spannend." Juist daarom is het goed om te weten hoe je zelfonderzoek uitvoert, voelend én kijkend dus, en om dat regelmatig te doen.

“Vanaf het moment dat je borsten krijgt, is het goed ze te leren kennen.”
Marjolein de Jong, oprichter Breast Care Foundation

"Vanaf het moment dat je borsten krijgt, is het goed ze te leren kennen. Het is een van de onderdelen waar je als vrouw voor moet zorgen. En het biedt geen garanties, maar kan wel bijdragen aan eerdere herkenning."

Meer bewustzijn creëren

Juist dat maakt zelfonderzoek zo belangrijk. Voor zowel borstkanker als hart- en vaatziekten geldt: hoe eerder je iets ontdekt, hoe groter de kans op overleving in het algemeen is. De Jong: "Natuurlijk zijn een juiste diagnose en screening daarbij ook van belang. Maar alle beetjes helpen."

Het is niet de bedoeling vrouwen onnodig ongerust te maken, benadrukt de Jong, maar wel om meer bewustwording te creëren. "In Nederland is onze houding vaak: we kijken het even aan. Het is ook menselijk om soms een zetje nodig te hebben om bij twijfel of symptomen op dit gebied naar de huisarts te gaan. Het helpt dan om meer kennis te hebben over symptomen en zelfonderzoek."

En mannen dan?

Borstkanker associëren we vooral met vrouwen. Logisch, want jaarlijks wordt dat, inclusief voorloperstadium, bij zeventienduizend vrouwen geconstateerd. Toch krijgen elk jaar ook ruim honderd mannen die diagnose. Ook voor hen is dus meer kennis en alertheid belangrijk.

“Mannen spelen ook een belangrijke rol als er sprake is van een erfelijke aanleg voor borstkanker in de familie.”
Marjolein de Jong, oprichter Breast Care Foundation

De Jong: "Mannen spelen ook een belangrijke rol als er sprake is van een erfelijke aanleg voor borstkanker in de familie. Daarnaast hebben ze een belangrijke rol in de signalering van veranderingen bij een eventuele partner."

Doodsoorzaak nummer één

Hart- en vaatziekten zijn doodsoorzaak nummer één onder Nederlandse vrouwen. Een hoge bloeddruk vergroot het risico daarop, en komt voor bij een derde van de vrouwen. Dat percentage is vergelijkbaar bij mannen, maar er zijn wel verschillen.

Den Ruijter: "Een recente studie laat zien dat het misschien wel nodig is om bloeddrukwaarden voor vrouwen opnieuw te bekijken, omdat de relatie van bloeddruk en hart- en vaatziekten bij vrouwen toch net iets anders is dan bij mannen. Het zou kunnen betekenen dat vrouwen in de toekomst lagere 'normaalwaarden' hebben dan mannen."