Rokers opgelet: Stoptober gaat vrijdag van start. Dat betekent samen 28 dagen niet roken in oktober. Naast Stoptober zijn er verschillende hulpmiddelen die het stoppen met roken vergemakkelijken, zo ook het vapen. "Een marketingtruc van de tabaksindustrie."

Stoptober duurt 28 dagen. Onderzoek laat namelijk zien dat 28 dagen lang genoeg is om de positieve effecten van het stoppen met roken te ervaren. In de meeste gevallen zijn ontwenningsverschijnselen als koude rillingen, tintelingen in je handen en voeten, hoofdpijn en snel boos of verdrietig dan achter de rug.

Schadelijke stoffen

Afgezien van bekende nicotinevervangers als pleisters, kauwgom, tabletten en een mondspray, wordt sinds een aantal jaar ook de e-sigaret, ook wel vape of vaper genoemd, gebruikt. Vapen werd een tijdlang gezien als een 'gezond alternatief'. Inmiddels is duidelijk dat de damp van het vapen wel degelijk schadelijke stoffen als nicotine en propyleenglycol bevat. Naar aanleiding daarvan werd het rookverbod op 1 juli uitgebreid met de e-sigaret, en is het vanaf juli 2022 verboden smaakjes toe te voegen aan de vervanger van de tabakssigaret.

“Er zijn steeds meer aanwijzingen dat de e-sigaret voor jongeren een opstapje is naar het roken van tabakssigaretten”
Esther Croes, arts-epidemioloog

Volgens Esther Croes, arts-epidemioloog bij het Trimbosinstituut is de discussie over de e-sigaret complex. "Er zijn steeds meer aanwijzingen dat de e-sigaret voor jongeren een opstapje is naar het roken van tabakssigaretten." Nu er wordt ingezet op het bereiken van een rookvrije generatie is dat een zorgelijke ontwikkeling. Maar er is ook een groep rokers die aangeven er baat bij te hebben omdat het het stoppen zou vergemakkelijken.

Niet voor iedereen geschikt

"Als wij mensen op hulpmiddelen bij stoppen met roken wijzen stellen wij altijd dat gedragsondersteuning voorop staat", zegt Croes. "Wij zien dat het helpt als je op bepaalde valkuilen wordt gewezen. Dat maakt Stoptober ook een goede methode. Bij Stoptober is het sociale aspect belangrijk: veel mensen met wie je je ervaringen kunt delen, je valkuilen zijn voor deze mensen herkenbaar en je kunt elkaar wijzen op bepaalde trucjes."

Omdat Stoptober net als ander beschikbare hulpmiddelen op de lange termijn lang niet altijd voor iedereen werkt, was daar de opkomst van de e-sigaret. "We zien dat het gebruik van een e-sigaret bij stoppen met roken voor sommigen goed werkt. Toch is de e-sigaret niet voor iedereen geschikt. Zo komt er het nodige onderhoud bij kijken: je moet de e-sigaret schoonmaken, opladen en bijvullen. En dan ben je al voorbij de eerste stap van het kiezen uit de vele modellen. Dat maakt het ingewikkelder dan bijvoorbeeld een nicotinepleister opplakken."

Wel nicotine

Ook longarts Wanda de Kanter is tegen de e-sigaret: "De beweging van iets in je hand naar je mond brengen kan ervoor zorgen dat de verslaving stand blijft houden." Net als het de hele dag lurken aan iets in je mond, ziet De Kanter. Toch maakt ook de longarts de kanttekening dat de e-sigaret in individuele gevallen uitkomst kan bieden. "Soms is iemand zo verslaafd, zijn er al meerdere stoppogingen gedaan en werkt geen enkel ander middel. Dan kun je zeggen dat het roken van e-sigaretten minder schadelijk is."

“De smaakjes van de e-sigaret kunnen voor chronische ontstekingen in de longen zorgen”
Wanda de Kanter, longarts

Hoewel duidelijk is dat de damp van een vaper schadelijke stoffen bevat, zijn de gevolgen op de lange termijn nog onbekend, geeft Croes aan. "Wel weten we dat de smaakjes voor chronische ontstekingen in de longen kunnen zorgen", zegt De Kanter. "Je longen zijn er niet om de hele dag rotzooi te inhaleren." Daarbij bevat de e-sigaret wel nicotine en dat is slecht voor je hart en longen.

Sexy en cool

Onder jongeren werd vapen lange tijd gezien als trend. "Het werk van de marketingmachine van de tabaksindustrie", aldus De Kanter. "Door het vapen op sociale media als het ware te promoten zien veel jongeren het als sexy en cool."

Bij Trimbos zien ze dat meer jongeren vapen dan een tabakssigaret roken. Daarbij wordt wel opgemerkt dat jongeren niet verslaafd zouden raken aan de e-sigaret, en dat kan Croes beamen. "Wel zien we dat het de overstap naar de tabakssigaret makkelijker maakt."

Belangrijk is dus het gebruik van de e-sigaret zoveel mogelijk te ontmoedigen voor jongeren en voor rokers is het advies om eerst andere hulpmiddelen en stopmethodes te proberen. Croes: "Duidelijk is dat rokers een verhoogde kans hebben op infectieziekten aan de luchtwegen. Ook van corona worden zij ernstiger ziek. Een goede reden dus om dit jaar mee te doen aan Stoptober, zeker omdat de verwachting is dat er de komende periode een ernstige griepgolf de kop op gaat steken."