Of je buik nou alleen opgeblazen voelt of er ook zo uitziet, het blijft een vervelend gevoel. Hoe wordt het veroorzaakt en wat kun je ertegen doen?

"Onder een opgezette buik verstaan we twee verschijnselen: een buik die er letterlijk opgeblazen uitziet en een buik die niet bol staat, maar waarbij dat door een bepaalde druk wel zo voelt. In beide gevallen voel je spanning, terwijl de buikspieren zich ontspannen", zegt Laurens van der Waaij, maag-lever-darmarts bij het Martini Ziekenhuis.

We hebben allemaal weleens ervaren dat je een knoopje van je broek moet losdoen als je te veel gegeten hebt. Het is logisch dat je buik dan iets voller voelt, omdat je er net heel veel eten in hebt gestopt. "Maar dat probleem zit meer bij je maag en dat voel je direct onder je borst. Bij een opgeblazen buik richten we ons op de onderbuik en de darmen", zegt epifysiologisch therapeut en oprichter van DarmSpecialist Jeroen le Duc.

“In je dikke darm zitten gassen die ervoor zorgen dat het voelt alsof de buik opzet.”
Jeroen le Duc, darmspecialist

"Een opgeblazen buik heeft naar mijn mening niet te maken met het ontspannen van de buikspieren, maar met je dunne darm. Wanneer je geen dikke buik krijgt, maar het vooral zo voelt, komt dat door je dikke darm. Daar zitten gassen die ervoor zorgen dat het voelt alsof de buik opzet, maar door bindweefselringen in de dikke darm blijft het slechts bij een gevoel."

'Zorg dat je goed kauwt en niet alles naar binnen schrokt'

Volgens Le Duc wordt alles wat met spijsverteringsproblemen te maken heeft, veroorzaakt door wat je in je mond stopt, hoe je kauwt, hoeveel je eet, of je rustig of snel eet en of je genoeg maagzuur hebt. "In de maag wordt het eten klein gemaakt en vermengd met verteringssappen, waaronder maagzuur. Na de maag komt het eten in de dunne darm terecht. Zorg dus altijd dat je goed kauwt en niet alles naar binnen schrokt", legt Le Duc uit.

Hij vervolgt: "Het verteringsproces werkt op zo'n manier dat wanneer het eten vanaf de maag in de dunne darm terechtkomt, de voedingsstoffen opgenomen worden en het eten wordt verwerkt. Alles wat niet verwerkt kan worden, stroomt door naar de dikke darm. Daar wordt er ontlasting van gevormd", vertelt Le Duc. "In de dikke darm gaan bacteriën vervolgens met het verwerkingsproces aan de slag."

Soms kun je alleen wachten tot het overgaat

Soms kunnen bacteriën uit de dikke darm naar de dunne darm toe trekken - dan is er sprake van een bacterieovergroei - en daar aan de slag gaan. Dat horen ze daar niet te doen, dat kan namelijk zorgen voor gasvorming, gisting of rottingsprocessen. Met als resultaat een opgeblazen buik en winderigheid. Wanneer dit in de dikke darm gebeurt, krijg je hetzelfde effect. Maar vanwege de bindweefselringen dan zonder de letterlijk opgeblazen buik.

“Het kan ook zijn dat je iets eet wat je darmen niet goed kunnen verteren.”
Laurens van der Waaij, maag-lever-darmarts

Krijg je slechts af en toe een opgezette buik, dan zijn de specialisten het erover eens dat je weinig anders kunt doen dan wachten tot het overgaat. Daarnaast is het ook mogelijk dat je last hebt van een voedselintolerantie. "Je eet iets wat je darmen niet goed kunnen verteren", zegt Van der Waaij.

10 procent van de Nederlanders heeft een verhoogde gevoeligheid in de darmen waardoor ze al snel een opgezette buik kunnen krijgen. Het is belangrijk dan uit te zoeken wat het veroorzaakt. "Dit is iets anders dan een allergie, want daar krijg je bijvoorbeeld ook een dikke tong of huiduitslag van", aldus Van der Waaij.

Darmklachten zonder aanwijsbare reden

"Heb je meer dan één keer per week last van een opgezette buik, hevige andere klachten als krampen of gasvorming en wisselende ontlasting voor langer dan een half jaar, dan heb je misschien het prikkelbaredarmsyndroom (PDS)", zegt Van der Waaij. "Het is een diagnose voor darmklachten zonder aanwijsbare redenen, maar er zijn wel veel opties om je te helpen, zoals een FODMAP-dieet of medische hypnose. De diagnose moet wel worden vastgesteld door de huisarts. PDS kan ook voorkomen zonder buikpijn of verandering van de ontlasting. Het komt bij ongeveer 10 procent van de bevolking voor.

"Een tip voor als je denkt dat je PDS hebt, is om een paar weken geen tarwe- maar speltproducten en geen vloeibare zuivel maar lactosearme zuivel te eten en drinken. Glutenvrij eten is niet nodig, omdat vaak niet gluten maar tarwe het probleem zijn." Om in te schatten of je PDS zou kunnen hebben, kun je de gratis PDS-test doen van de Prikkelbare Darm Syndroom Belangenorganisatie (PDSB) en de Maag Lever Darm Stichting.