Elke week stellen we een gezondheidsvraag aan een medisch deskundige. Deze week: Veel mensen eten als ze emotioneel of gestrest zijn. Waarom doen ze dat, en wanneer wordt zoiets een eetstoornis? Psycholoog Emel Özbek: "Realiseer je dat een reep chocolade de oorzaak van je rotgevoel uiteindelijk niet wegneemt."

Waarom eet ik als ik emotioneel ben?

"Emotie-eten is een vorm van coping, een manier om met moeilijke dingen om te gaan. Op korte termijn biedt snaaien troost en instant comfort. Emotie-eten wordt om die reden ook wel troosteten genoemd."

Is het slecht of ongezond?

"Op de lange termijn heeft emotie-eten meer negatieve dan positieve gevolgen. We eten op zulke momenten vaak te veel en meestal ook niet de gezondste producten. Je grijpt immers niet naar een bos wortels als je verdrietig of gespannen bent, maar naar een zak chips of een reep chocolade."

"Op de lange termijn vergroot het je rotgevoel dus alleen maar, omdat je van je snaaigedrag baalt en omdat het een negatieve invloed kan hebben op je zelfbeeld."

Heb ik een eetstoornis als ik naar de chocolade grijp zodra ik me rot voel?

"Niet per se. Bij een eetstoornis is je eetgedrag problematisch én beheerst ze je leven. Vaak is er ook sprake van compensatiegedrag, zoals extreem sporten, vasten of overgeven."

"Bij een eetstoornis ervaar je beperkingen in het dagelijks leven door het eten, heb je veel negatieve gedachten over jezelf en je lijf en ervaar je veel lijdensdruk. Vaak is er ook sprake van gewichtstoename, gewichtsverlies en/of gewichtsschommelingen."

Moet je dan naar de huisarts?

"Bij een vermoeden van een eetstoornis, ja. De praktijkondersteuners ggz zijn goed opgeleid om mensen te helpen bij beginnende stoornissen. Zij kunnen je eventueel ook naar de juiste plek verwijzen voor hulp."

“Je hebt niet direct een eetstoornis als je af en toe naar de chocolade grijpt of met een zak chips op de bank ploft.”
Emel Özbek, klinisch psycholoog

"Maar ik wil wel benadrukken: je hebt niet direct een eetstoornis als je af en toe naar de chocolade grijpt of met een zak chips op de bank ploft omdat je je rot voelt. Dit mag en kan je best weleens doen."

Wat kan je doen tegen emotie-eten?

"Realiseer je dat je een negatief gevoel aan het wegeten bent. En ook dat het rotgevoel daardoor uiteindelijk niet verdwijnt. De oorzaak van je rotgevoel wordt door een reep chocolade immers niet weggenomen. Probeer ruimte te maken voor je gevoel, laat het er maar even zijn."

"Maak voor jezelf inzichtelijk wanneer je neigt naar emotie-eten door het uit te schrijven. Bedenk vervolgens gezondere alternatieven om te dealen met vervelende gevoelens."

Wat voor alternatieven dan?

"Emoties delen met een vriend(in) kan al opluchten. Ook afleiding in de vorm van een ontspannende of inspannende activiteit zoals wandelen of hardlopen kan voorkomen dat je gaat emotie-eten."

"Een vast eetpatroon zonder maaltijden over te slaan helpt de verleiding om te snaaien te weerstaan. Over verleiding gesproken: haal geen chocolade of andere lekkere dingen in huis als je weet dat die in tijden van stress een te grote aantrekkingskracht op je uitoefenen. Maak het voor jezelf makkelijker om er vanaf te blijven."

Özbek is klinisch psycholoog bij Psy Helmond en bij GGzE in Eindhoven.