Elke week stellen we een gezondheidsvraag aan een medisch deskundige. Deze week: ik heb last van bultjes. Is het de eikenprocessierups? Huisarts Katrien van Wijnendaele: "Ook op het strand is een rups die klachten kan geven."

De eikenprocessierups is toch vooral actief in juni en juli? Waarom heb ik er nu nog last van?

"De rupsen maken hun nesten in de zomermaanden in eikenbomen. In juni en juli zijn ze vooral actief. Daarna verpoppen ze zich tot vlinders. Maar in de nesten blijven veel brandharen van de rupsen achter. Het zijn die brandharen waar we flink last van kunnen krijgen. Ook als de rupsen dus zelf al vlinders zijn geworden. Ze geven over het algemeen vooral vervelende jeuk en huiduitslag. Meestal pas na een paar uur."

Maar ik ben helemaal niet in de buurt van eikenbomen geweest!

"De haartjes waaien mee met de wind, maar voeren ook weer niet zo ver weg dat je er in de wijde omtrek nog last van ondervindt. Wat wél zou kunnen is dat je klachten veroorzaakt worden door een andere rups die ook brandharen heeft: de bastaardsatijnrups. Die komt vooral voor in de duinen en op het strand."

“Als de haartjes breken, komt er een stof vrij waar het lichaam op reageert met roodheid en bultjes.”
Katrien van Wijnendaele, huisarts

"Hij is donkerbruin tot zwart met witte flankstippen en lange geelbruine haren. Veel mooier dan de eikenprocessierups, maar dus net zo vervelend. Vermijd contact met de rupsen zelf en met de spinsels en nesten die ze in de duinen maken."

Hoe veroorzaken die haartjes eigenlijk klachten?

"De brandharen zijn zo klein dat je ze niet ziet. Ze waaien mee met de wind en kunnen zo op je huid terechtkomen. Er zitten weerhaakjes op. Die veroorzaken kleine wondjes op de huid. Als de haartjes breken, komt er een stof vrij waar het lichaam op reageert met roodheid en bultjes. Als de haartjes in je longen terechtkomen, kunnen de slijmvliezen opzwellen."

Kunnen de klachten kwaad?

"In principe niet. De klachten zijn vooral erg irritant, maar gaan na een paar dagen tot uiterlijk twee weken vanzelf over. Krab of wrijf niet. Als je jeuk hebt, rode bultjes krijgt of nog geen last hebt, maar wel in de buurt van eikenbomen of de duinen bent geweest, rol dan met een kledingroller over je huid. Zo'n plakroller waarmee je stof en kattenharen van je kleding verwijdert. Of strip je huid met plakband. Was je kleren op minimaal 60 graden."

"Afspoelen met veel lauw water kan ook helpen. Bijvoorbeeld onder de douche. Een verkoelende zalf - zoals calendulazalf - kan ook verlichting brengen. Heb je last van je ogen? Spoel die dan ook goed met lauw water."

Wanneer moet je naar de dokter?

"Als je heftige oogklachten krijgt die na spoelen niet overgaan. Soms kan een brandhaartje dat in je oog blijft zitten een oogontsteking geven. Bel ook direct de huisarts als je koorts krijgt, duizelig of benauwd wordt. Bel direct 112 als je heel snel benauwd raakt en/of als je oogleden, lippen of tong snel opzwellen. In dat geval is er misschien sprake van een allergische reactie."

Katrien van Wijnendaele is huisarts in Barneveld.