In Tokio gaan morgen de Olympische Spelen van start. In de rubriek Gezond of niet duikt gezondheidsjournalist Tijn Elferink in een onderwerp waar verwarring over bestaat. Kunnen compressiesokken spierpijn, blessures en zelfs trombose voorkomen?

Wie in de afgelopen weken op Schiphol leden van TeamNL uitzwaaide, heeft mogelijk iets opmerkelijks gezien. Vrijwel alle Nederlandse sporters en hun begeleiders die voor de Olympische Spelen naar Tokio vlogen, droegen compressiekousen. "Een revolutie binnen de topsport", wordt er gefluisterd.

"Vliegen is niet optimaal voor het lichaam", vertelt Peter Verstappen, chef-arts van TeamNL. "Het lange stilzitten met beperkte beenruimte bemoeilijkt de bloedcirculatie in de benen."

Vluchten van meer dan acht uur verdubbelen de kans op trombose, weet cardioloog Leonard Hofstra. "Bij trombose raakt een bloedvat verstopt door een bloedstolsel." Omdat zo'n verstopping gevaarlijk is, adviseert de hoogleraar veel te bewegen en water te drinken.

Steunkousen lijken op die van oma

Trombosepatiënten krijgen vaak steunkousen. Wie vleeskleurige kousen van oma voor zich ziet, zit er niet ver naast. "Steunkousen stimuleren de bloedsomloop", zegt vaatchirurg Ben Disselhoff. "Dat zorgt voor minder vermoeide voeten en benen." Zoon Caspar Disselhoff kon echter geen compressiesokken vinden waarmee je als dertiger voor de dag kunt komen.

Disselhoff richtte STOX Energy Socks op en bracht modieuze compressiekousen op de markt. Hij noemde ze echter geen kousen, maar sokken. Topsporters zijn enthousiast en dragen ze ook preventief. "Ik ben fit en scherp tot en met het einde van de wedstrijd, omdat ik geen zware benen meer heb", zegt hockeyster Frédérique Matla. Ook Erben Wennemars is fan. "Fit is het nieuwe rijk", zegt de oud-schaatser en sportpresentator. "Ik heb minder spierpijn en ik herstel sneller."

Sportfysiotherapeut experimenteert met kousen en sokken

Mooie marketing met anekdotisch bewijs of keihard bewijs? Volgens STOX verminderen de sokken opgezette benen door vliegen. Of ze blessures kunnen voorkomen, is moeilijk te onderzoeken. "Dan begeef je je op glad ijs", zegt sportfysiotherapeut André van Alphen. "Net als zeggen dat sokken genezing kunnen bevorderen. Verder valt het met de commerciële praat wel mee."

“Sporters hebben na een sportinspanning vaak last van hoge spanning in de kuiten.”
André van Alphen, sportfysiotherapeut

Van Alphen begon jaren geleden zelf te experimenteren met strakke kousen en sokken. Inmiddels zijn er ook andere compressiesokken voor als het oog ook wat wil. Van Alphens enthousiasme sloeg over op zijn voetbalteam. "Sporters hebben na een sportinspanning vaak last van hoge spanning in de kuiten. Een massage helpt, maar dat is een momentingreep. En compressiesok kan de doorbloeding urenlang ondersteunen."

Sokken staan voor wielrenners op de verboden lijst

Volgens vaatchirurg Ben Disselhoff, die in de medische toezichtsraad van STOX Energy Socks zit, zoekt vocht ook in het lichaam het laagste punt. "Afvalstoffen verzamelen zich daarom onder de knieën en de kuiten zijn het afvalputje van het lichaam. De kousen knijpen het vocht volgens Disselhoff zo effectief naar boven, dat de sokken voor wielrenners als 'dopingsokken' op de verboden lijst staan.

“De compressiesok is wellicht een betere innovatie voor de consument en sporter dan voor de sporters in de absolute top.”
André van Alphen, sportfysiotherapeut

Vorig jaar verkocht STOX 100.000 paar sokken, voor dit jaar rekent het bedrijf op drie keer zoveel. Ook omdat de Nederlanders recent de Amerikaanse markt hebben aangeboord. Daar zijn compressiekousen gebruikelijker dan in Europa. De sportsokkenmaker hoopt daarom niet alleen een slag te slaan op de Amerikaanse sportmarkt, maar ook consumenten te overtuigen.

In Nederland wordt het dagelijks gebruik populairder onder bijvoorbeeld kappers, stewards en horecamedewerkers, ziet STOX Energy Socks. Ook veel verpleegkundigen en chirurgen in de kliniek waar Van Alphen werkt, dragen de sokken. "De ontwikkeling van de compressiesok is wellicht een betere innovatie voor de consument en sporter dan voor de sporters in de absolute top."

Het oordeel

Niet alleen hard sporten en veel staan, maar ook lang stilzitten (zoals in het vliegtuig) kunnen tot uiteenlopende beenklachten leiden. Steunkousen in een nieuw jasje knijpen vocht en afvalstoffen als een Calippo-ijsje naar boven, wat kan helpen tegen spierpijn en blessures.