Zweten we doen het allemaal, de een meer dan de ander. Hoe kan dat en waarom zweten we eigenlijk?

"Zweten heeft wel degelijk een functie", zegt hoogleraar Wouter van Marken Lichtenbelt van Maastricht UMC. "Als je lichaamstemperatuur van gemiddeld 37 graden door bijvoorbeeld inspanning of een hogere temperatuur omhoogschiet, dan moet je lichaam die warmte kwijt en dat doet het door te zweten."

Mensen produceren door hun stofwisseling altijd warmte. In een koelere omgeving raak je die warmte kwijt via de huid en je ademhaling. Span je je in, of ben je op vakantie in een warm land, dan zoekt je lichaam naar een andere manier om die warmte kwijt te raken, en ga je zweten.

Je kunt ook zweten door stress, alcohol of sterk gekruid voedsel. Je zweet het beste als je er bijna niet nat van wordt, als het zweet meteen verdampt. "Idealiter blijf je net droog of word je alleen een beetje vochtig. Druipt het zweet van je lichaam, dan kun je spreken van een inefficiënte zweetproductie."

“Mensen die in een warmer klimaat leven zijn dat gewend en zweten eerder en meer.”
Lisa Klous, promovenda

Verschillen tussen mensen lastig te verklaren

Waarom de één meer zweet dan de ander, is moeilijk te verklaren. Wel blijkt uit onderzoek dat mensen met diabetes of overgewicht meer zweten, omdat hun huidoppervlak kleiner is ten opzichte van hun lichaamsmassa. Ook zou het met erfelijkheid te maken kunnen hebben.

Lisa Klous, promovenda aan de Vrije Universiteit Amsterdam deed drie jaar onderzoek naar zweten. "Er bestaan zo veel verschillen tussen mensen als het op zweten aankomt. Die zijn lastig te verklaren", zegt ook zij. "We zien dat ons lichaam tijd nodig heeft om zich aan te passen aan veranderende omstandigheden. Mensen die in een warmer klimaat leven zijn dat gewend en zweten eerder en meer, omdat hun lichaam beter weet hoe het die overtollige warmte moet afdragen."

“Ons lichaam is echt heel slim en weet zich goed aan te passen.”
Lisa Klous, promovenda

Ook tijdens het sporten produceert je lichaam veel hitte. "En ook in dat geval kun je zeggen dat hoe vaker je gaat sporten, hoe beter je lichaam wordt in het kwijtraken van die hitte en hoe sneller én meer je zweet", zegt Klous. "Ons lichaam is echt heel slim en weet zich goed aan te passen. Als je fitter wordt of naar een warmere omgeving gaat, ga je meer zweten, maar het zweet verdunt ook meer: het wordt meer water en minder zout. Dat is goed want die zouten hebben wij nodig voor bijvoorbeeld de aansturing van onze spieren."

Gevoelens van schaamte en minderwaardigheid

Roel Genders, dermatoloog aan de Roosevelt Kliniek in Leiden is het daar niet mee eens. "Net als dat je gewend kunt raken aan sporten, kun je ook wennen aan een warmer klimaat. Dat brengt mee dat ook je lichaam daaraan went, waardoor het dus juist minder hoeft te zweten."

Volgens Genders wordt soms onderschat hoe mensen aan gevoelens van schaamte en minderwaardigheid kunnen lijden als het aankomt op zweten, vooral als het gaat om bovenmatig zweten. "De gemiddelde mens zweet ongeveer 1,5 liter per dag. Bij zware inspanning en dus veel zweten heb je al snel te maken met 2 tot 3 liter per dag. Naast dat je veel zweet, is zweten pas echt overmatig als je zweet zonder dat daar een trigger voor is. Als je bijvoorbeeld met klotsende oksels achter je bureau zit."

Naast dat zweten je lichaamstemperatuur reguleert, heeft het wel degelijk nog een andere functie: "Het zorgt voor meer grip op je handen. Als je niet zou zweten, zou alles door je vingers glippen", aldus de dermatoloog.

Overmatig zweten ontstaat meestal op kinderleeftijd of tijdens de puberteit en komt doorgaans voor op de handpalmen of onder de oksels. Er zijn verschillende behandelingen mogelijk om overmatig zweten tegen te gaan: lontoforese is daar een van. Tijdens deze behandeling plaats je je handen of voeten in een waterbad waar een zwakke stroom doorheen wordt geleid. Deze stroom remt vervolgens de activiteit van de zweetklieren.

Voor de oksels zijn er speciale sponzen. Daarnaast heeft botox in de oksels laten spuiten een verlammende werking op de zweetklieren. Voor milde gevallen van overmatig zweten kan ook het gebruik van aluminiumchloride een oplossing zijn. Dit middel dient te worden aangebracht op een droge huid en zorgt ervoor dat de zweetkliertjes verstopt raken.

“Zweet is in principe geurloos.”
Lisa Klous, promovenda

Vreemde geurtjes

"Zweet ruik je in principe niet", zegt Klous. "Als dat wel zo is, dan komt dat doordat zweet reageert met bacteriën op de huid. Bacteriën op de huid breken allerlei stofjes af waarbij er vreemde geurtjes vrijkomen."

Van Marken Lichtenbelt wil benadrukken dat zweten essentieel is. "Ga het zweten niet uit de weg, maar laat je lichaam juist lekker warm worden. Dan wen je eraan voordat het echt warm wordt. Als je alleen maar in de airco zit, zal je uiteindelijk minder goed tegen de warmte kunnen, dan blijft die overgang te groot. Het is niet ondenkbaar dat de stroom uitvalt tijdens een hittegolf. Stel jezelf daarom bloot aan verschillende temperaturen."

Ook tijdens warme zomers blijft het dus goed om naar buiten te gaan. "Bij een hittegolf is het essentieel dat je wel regelmatig de schaduw opzoekt en goed blijft drinken. Door te zweten verlies je veel vocht en ons lichaam heeft een slecht werkend drinksignaal."