Elke week stellen we een gezondheidsvraag aan een medisch deskundige. Deze week: hoe weet ik of mijn buikklachten op darmkanker duiden? Huisarts Katrien van Wijnendaele: "Wacht met klachten boven je vijftigste niet op de oproep voor het bevolkingsonderzoek."

Ik heb soms buikklachten. Hoe weet ik of het darmkanker is?

"Klachten die op darmkanker duiden, openbaren zich meestal pas op latere leeftijd. Onder de vijftig komt het ook wel voor, maar minder. Dat betekent niet dat je voor je vijftigste niet alert moet zijn."

"Let op aanhoudende darmklachten zoals een ontlastingspatroon dat ineens verandert. Bijvoorbeeld als je plotseling veel vaker of minder vaak naar het toilet moet dan normaal gesproken. Of als de ontlasting ineens aanhoudend dunner is dan gewoonlijk. Ook loze aandrang, ineens veel afvallen, darmkrampen of een opgeblazen gevoel kunnen een teken zijn dat er iets mis is. Bloed bij de ontlasting is ook een alarmsignaal."

Waarom is er een bevolkingsonderzoek?

"Hoe eerder darmkanker wordt ontdekt, hoe groter de kans dat de ziekte behandeld kan worden en hoe groter de overlevingskans is. Vandaar dat alle Nederlanders tussen de 55 en 75 jaar iedere twee jaar een oproep van het RIVM krijgen."

Hoe gaat dat bevolkingsonderzoek in zijn werk?

"Je wordt uitgenodigd om een beetje ontlasting in te leveren ter controle op darmkanker. In het laboratorium wordt gezocht naar kleine sporen bloed. Bloed in de ontlasting kan duiden op kanker of poliepen in de darm."

In hoeveel gevallen is er sprake van kanker?

"Als er duizend mensen worden gescreend op darmkanker, wordt bij 45 van hen bloed gevonden. Dat betekent niet meteen dat het om kanker gaat. Maar bij drie van hen is het darmkanker. Bij twaalf mensen is er niets aan de hand. En bij 31 mensen is het een poliep."

“Ga naar de dokter als je last blijft houden van buikklachten of als je je om een andere reden zorgen maakt.”
Katrien van Wijnendaele, huisarts

Zijn poliepen gevaarlijk?

"Poliepen kunnen voorlopers van darmkanker zijn. Vaak zijn ze goedaardig, maar soms veranderen ze in darmkanker. Dat gaat vaak langzaam. Omdat klachten van darmkanker pas in een laat stadium optreden, is vroege opsporing door screening heel belangrijk. Door poliepen in een vroeg stadium weg te halen, wordt de kans dat ze in kanker veranderen kleiner."

Wanneer moet je naar de dokter?

"Zodra je last hebt van bovengenoemde aanhoudende buikklachten óf als je je om een andere reden zorgen maakt. Wacht dan niet op het bevolkingsonderzoek. Het hoeft geen darmkanker te zijn, maar als het wél zo is, kun je er maar beter zo snel mogelijk bij zijn. Zoals gezegd: hoe sneller darmkanker wordt ontdekt, hoe meer kans op genezing."

Is het erfelijk?

"Er is inderdaad een erfelijke variant van darmkanker. Die uit zich meestal vóór het vijftigste levensjaar. Als een van je ouders of een ander naast familielid op jonge leeftijd darmkanker heeft of heeft gehad, laat je bij de dokter dan doorverwijzen naar het ziekenhuis voor extra controle."

Wat moeten we doen om het risico op darmkanker te verkleinen?

"Er spelen allerlei factoren bij het ontstaan van darmkanker, maar de leefstijlfactor kunnen we zelf beïnvloeden: eet voldoende vezels, beweeg veel, stop met roken, neem liever geen rood vlees en wees matig met alcohol."

Katrien van Wijnendaele is huisarts in Barneveld.