Er is eindelijk zomers weer in Nederland dus mensen gaan veel naar buiten om te genieten van de zon. Maar wat als je een verbrande huid of schilfers krijgt? Hoe schadelijk is dat?

"Zonlicht heeft twee typen schadelijke uv-stralen: uv A en uv B", legt dermatoloog Annemarie van Houten van het MCL Leeuwarden uit. "Uv B is zonlicht waarvan je kunt verbranden en dat zie je terug in een roodgekleurde huid. Je huid wordt dikker door de uv-straling en bouwt meer pigment op - dus je wordt steeds bruiner - om bescherming te bieden tegen de schade. Maar bruin zijn betekent tegelijkertijd ook dat je huid uv A-schade heeft opgelopen. Geen goed teken dus."

De uv A-straling dringt namelijk dieper door, en wordt zelfs niet tegengehouden door een raam wanneer je binnen zit. "Daarvan zien we de meeste ernstige huidschade. Het uit zich in rimpels en pigmentvlekken, maar het kan ook je DNA aantasten. Dit geldt voor zowel mensen met een licht huidtype als een donker huidtype", zegt Van Houten. "In sommige gevallen kan het zelfs een voorstadium zijn van huidkanker." Je moet jezelf daarom goed beschermen tegen zowel uv A- als uv B-stralingen.

"Als je al een aardig kleurtje hebt, betekent dat niet dat je geen bescherming meer nodig hebt", vervolgt Van Houten. "Kijk daarom ook altijd of er uv A op je zonnebrand staat, in plaats van enkel uv B."

Verbrand na een dagje zon? Dit gebeurt er met je huid
111
Verbrand na een dagje zon? Dit gebeurt er met je huid

Herkennen van serieuze zonneschade

Hoe herken je serieuze zonneschade, zoals een verbranding van de huid of een kwaadaardige moedervlek (een melanoom)? Van Houten: "Beginnende zonneschade herken je aan rode, schilferende plekken of glanzende bultjes. Groeien deze plekken en ontstaan er wondjes die niet helen, dan moet je naar de huisarts."

“Bij elke moedervlek die je op latere leeftijd krijgt, moet je opletten of het geen melanoom zou kunnen zijn”
Nicole Kukutsch, dermatoloog

Nicole Kukutsch, dermatoloog aan het Leids Universitair Medisch Centrum, vertelt dat de meeste mensen tot ongeveer hun 25e levensjaar gewone moedervlekken krijgen. "Bij elke moedervlek die je op latere leeftijd krijgt, moet je opletten of het geen melanoom zou kunnen zijn."

Wil je je lijf checken op melanomen, dan is daar het ABCDE-lijstje. De A staat voor asymmetrie, een gewone moedervlek is rond. De B staat voor begrenzing van de plek; let op gekke dingen rondom de randen. De C staat voor kleur; de moedervlek mag niet paars, blauw, grijs of zwart zijn. De D staat voor diameter; de plek mag niet groter zijn dan 5 millimeter. En de E staat voor evolutie; de plek mag niet van vorm, afmeting en kleurstelling veranderen.

Let ook op het 'lelijke eendje': een moedervlek die er anders uitziet dan de overige moedervlekken. Opvallend is dat de meeste gevallen van huidkanker niet ontstaan uit een moedervlek, maar uit de 'gewone' huid die te veel zonneschade heeft opgelopen.

Zonneschade bouwt op

Een roodverbrande huid trekt na een paar dagen wel weg. Maar hoe zit dat met de door zonlicht veroorzaakte schade aan je DNA? "DNA-schade die door zonlicht is veroorzaakt, kan niet weer helemaal herstellen", aldus Van Houten.

Kukutsch: "De schade die je nu tot je neemt, kan pas jaren later de kop opsteken. Rond het vijftigste jaar neemt de kans op huidkanker sterk toe. Het is nog steeds zeldzaam dat jongere mensen huidkanker krijgen, maar het melanoom komt vaker voor op relatief jonge leeftijd. Dat is dan ook meteen de dodelijkste vorm. Huidkanker op een lokale plek, ook wel basaalcelcarcinoom genoemd, komt het meeste voor; zo'n 70 procent van de gevallen."

“Huidkanker komt steeds meer voor en is een soort welvaartsziekte”
Annemarie van Houten, dermatoloog

Huidkanker is met voorsprong de meest voorkomende vorm van kanker in Nederland. "We zien dat het steeds meer voorkomt, dat komt waarschijnlijk doordat we nu meer vrije tijd hebben om lekker in de zon te zitten en op zonvakantie te gaan dan vroeger. Het is een soort welvaartsziekte", zegt Van Houten.

Zonneschade vermijden

Beide dermatologen raden aan om zo min mogelijk in de zon te liggen met het enkele doel om een kleurtje te krijgen.

Van Houten: "Gebruik zonnebrand van minimaal factor 30, maar het liefst 50 SPF. Vermijd de heetste uren van de dag en draag een hoed of pet. Ook als je niet echt gaat 'zonnen'. Dat geldt ook voor mensen met een donkerder huidtype. Zie je zonneschade niet in de vorm huidkanker, dan merk je het wel aan de rimpels en een slapper wordende huid."