Met de stijgende temperaturen in deze periode neemt ook het aantal muggen rap toe. In de rubriek Gezond of niet duikt gezondheidsjournalist Tijn Elferink in een onderwerp waar verwarring over bestaat. Moeten we vanwege de tijgermug en het westnijlvirus een klamboe kopen?

Afgelopen zomer is het westnijlvirus in Nederland gearriveerd. "Door corona is het een beetje ondergesneeuwd", erkent Hans Zaaijer, hoogleraar bloedoverdraagbare infecties van de Universiteit van Amsterdam.

Het virus wordt overgebracht via de gewone huissteekmug. "De meeste mensen hebben gelukkig nergens last van", weet Zaaijer. "Een deel krijgt milde klachten zoals koorts. Krap 1 procent krijgt hersenvliesontsteking of hersenontsteking, met kans op overlijden of ernstig invalide te raken."

Muggen prikken ook vogels

Dat dergelijke virussen naar Nederland komen, heeft vermoedelijk te maken met de opwarming van de aarde, zegt Zaaijer, ook als arts-microbioloog verbonden aan bloedbank Sanquin. "De massale merelsterfte zo'n vier jaar geleden door het usutuvirus was een voorbode van het westnijlvirus. Muggen prikken niet alleen mensen, maar ook vogels. Het westnijlvirus is een broertje van het usutuvirus en beide virussen gaan van mug op vogel en weer terug op de mug."

Er is ook goed nieuws: het virus is niet seksueel overdraagbaar en de mens kan het virus niet, zoals vogels, weer op een mug overbrengen. "Dat kan volgens Zaaijer bijvoorbeeld wel bij het zikavirus, bekend van het WK voetbal en de Olympische Spelen in Rio de Janeiro een aantal jaren geleden. "Ook het denguevirus dat via de tijgermug wordt overgebracht, kan van de mens terug naar de mug."

Tijgermug soms ook in Nederland

De tijgermug, die oorspronkelijk uit Zuidoost-Azië komt, vliegt soms ook in Nederland rond. Toch hoeven we volgens het RIVM niet voor een pijnlijke prik van deze mug te vrezen. "Muggeneitjes komen soms mee bij het importeren van Lucky Bamboo of tweedehands banden", zegt dr. Marieta Braks, muggenexpert van het RIVM. "De muggen worden op locatie bestreden en uitgeroeid. De kans dat tijgermuggen virussen zoals dengue overdragen, is op dit moment te verwaarlozen."

Het westnijlvirus is dit muggenseizoen nog niet aangetroffen. Maar het seizoen is nog jong, benadrukt Zaaijer. "De kans is klein dat het virus uit Nederland is verdwenen. Meestal duikt het pas in de loop van de zomer op." Het RIVM en NVWA onderzoeken de aanwezigheid van het virus. Braks: "Daarbij kijken we ook of en hoe snel het zich verspreidt."

“Water, bosjes, vogels en muggen gaan goed samen.”
Hans Zaaijer, hoogleraar

Omdat het virus via bloed en dus via bloedtransfusies overdraagbaar is, controleert ook Sanquin op de aanwezigheid van het virus. Bloed van donoren uit Utrecht en Gelderland wordt extra in de gaten gehouden. "Het westnijlvirus werd vorige zomer als eerste vastgesteld bij een grasmus in Haarzuilens bij Utrecht", legt Zaaijer uit. Besmettingen waren er tussen Haarzuilens en Arnhem. "Het is mogelijk dat het met groene, waterrijke gebieden te maken heeft. Water, bosjes, vogels en muggen gaan goed samen."

“We adviseren mensen om broedplaatsen in en om het huis te verwijderen.”
Marieta Braks, muggenexpert

Leeg dakgoten

Het is niet mogelijk en wenselijk alle muggen en vogels uit te roeien, zegt Braks. "Omdat muggen vooral eitjes leggen in stilstaand water, adviseren we mensen om broedplaatsen in en om het huis te verwijderen. Denk aan dakgoten, bloempotten, regenton en de parasolvoet."

Als het westnijlvirus daadwerkelijk wordt aangetoond, volgen volgens het RIVM aanvullende adviezen zoals het dragen van kleding met lange mouwen en broekspijpen tijdens een avondwandeling. "De beste manier om je 's nachts tegen muggen te weren, is een klamboe", zegt Zaaijer. "Als ik in Haarzuilens woonde, had ik vorig jaar een klamboe gekocht. Maar daar slaap ik in nare muggenzomers sowieso onder. Zo helemaal om je bed, dat werkt ideaal."

Waarom de mens het lievelingsslachtoffer van sommige muggen is
110
Waarom de mens het lievelingsslachtoffer van sommige muggen is

Het oordeel

De tijgermug prikt vervelend, maar zorgelijker is de gewone huissteekmug die het westnijlvirus kan verspreiden. Een klamboe is een uitstekend middel om je 's nachts tegen muggen te weren. Doe het vooral als je muggen of muggenbulten vervelend vindt. Nodig is het niet, al kan dat veranderen.