Een ongelukje, een natte broek: niet alleen kinderen, maar ook volwassenen plassen weleens in bed. Wat zijn de oorzaken van bedplassen en wat kun je eraan doen?

Volgens het Kenniscentrum Bedplassen heeft 1 procent van de volwassenen last van bedplassen. Bij kinderen is dit aantal groter. Volgens het UMC Utrecht is ruim 15 procent van alle zesjarigen en 5 procent van de tienjarigen ‘s nachts nog niet droog. Bij vijftien tot achttienjarigen komt bedplassen ook voor. Zo'n 1,5 procent van hen wordt weleens wakker in een nat bed.

“Het kan zijn dat het kind geen aandrang voelt, dan is een ongelukje in bed of overdag zo gebeurd.”
Petra Janssens, kindertherapeut

Volgens kinderpsycholoog Petra Janssens en kindertherapeut Rose van Ettinger - Ter Hofte van De Ontwikkelboom, is het belangrijk om te kijken of het probleem psychologisch of therapeutisch aangepakt moet worden. Is bedplassen zélf het probleem, dan krijgt een kind psychologische hulp om te leren plassen.

"Het kan zijn dat het kind geen aandrang voelt, dan is een ongelukje in bed of overdag zo gebeurd", legt Janssens uit. "Of een kind zit bijvoorbeeld te veel in zijn hoofd, wil controle behouden of juist helemaal niet, met als gevolg dat het kind niet goed aanvoelt dat er geplast moet worden." In sommige gevallen heeft het kind geen zin om te leren hoe en wanneer je moet plassen. "Dan plast het kind uit gemak in bed of in de broek. Of het kind kan het plassen zelf spannend vinden."

Is bedplassen een symptoom van een ander probleem, bijvoorbeeld een hechtingsstoornis, angsten of een trauma, dan krijgt een kind therapeutische hulp. "Het kind is dan zo bezig met wat er om hem heen gebeurd en kan moeilijk voelen of vertrouwen op zijn eigen lichaam", vertelt Van Ettinger. Het bedplassen zelf is dan niet het probleem.

Jongens hebben vaker last van bedplassen

Op de praktijk van Janssens en Van Ettinger komen meer jongens dan meisjes die last hebben van bedplassen. "Het zou ermee te maken kunnen hebben dat meisjes sneller ontwikkelen", legt de kinderpsycholoog uit. "Het is overigens een misvatting dat alleen jonge kinderen er last van hebben."

"Laatst hebben wij een jongen van twaalf jaar behandeld met een hechtingsprobleem, waardoor hij nog in bed plaste. Hij droeg 's nachts een luier en schaamde zich zo voor het plassen, dat hij zijn luiers verstopte en daarmee het probleem wegstopte. Door de therapie nam zijn zelfvertrouwen toe, verbeterde de relatie met zijn ouders en verminderde het aantal ongelukjes."

Bedplassen hoort bij ontwikkeling van kind

De grootte van een (bed)plas kan verschillend zijn. Het kan gaan om een paar druppels, om een plasje of echt een flinke plas. "Het ligt er maar net aan in hoeverre het kind al bij zijn gevoel kan en dus naar het signaal kan luisteren", zegt Janssens. "Bij een flinke plas slaapt het kind door de volledige plas heen. Dan is het bed nat, de pyjama nat en soms ook de lakens."

“Bedplassen gebeurt vaak onbewust. Daarom adviseren wij ouders het plasmoment aangenaam en veilig te maken.”
Rose van Ettinger, kindertherapeut

Bedplassen hoort bij de ontwikkeling van een kind. Volgens de kinderpsycholoog en kindertherapeut is het dan ook een grote misvatting dat kinderen het expres doen. "Ouders reageren daardoor boos en geven straf", zegt Van Ettinger. "Maar vaak gebeurt het onbewust. Daarom adviseren wij ouders altijd om het plasmoment fijn en veilig te maken. Met een boekje, een pop die ook op de pot gaat, een kaarsje of een muziekje. Alleen bij kinderen die het niet willen maar het wel kunnen, kan het helpen om strenger te zijn. Laat ze bijvoorbeeld helpen het bed afhalen en hun beddengoed in de wasmand gooien."

Bedplassen bij volwassenen

Een volwassene plast gemiddeld vijf tot acht keer per dag, ook zij kunnen last hebben van bedplassen. "Meestal is er dan sprake van een probleem met de opslagfunctie van de blaas", legt Laetitia de Kort, uroloog in het UMC Utrecht uit. "De blaas kan te klein of te kramperig zijn. Ook kan een te hoge urineproductie in combinatie met een diepe slaap 's nachts leiden tot bedplassen."

"Een andere mogelijke oorzaak is een slecht functionerende sluitspier. Deze geeft vooral overdag klachten en komt voornamelijk voor bij vrouwen na de overgang of vrouwen die een bevalling hebben meegemaakt. "Dan is er sprake van stressincontinentie, dat is anders dan bedplassen."

“Bij een te hoge urineproductie kunnen medicijnen helpen om de productie te remmen.”
Laetitia de Kort, uroloog

Oplossingen: medicijnen of fysiotherapie

Afhankelijk van de oorzaak van bedplassen bij volwassenen zijn er verschillende oplossingen. "Voor een te kleine of kramperige blaas kunnen medicijnen voorgeschreven worden en als dat niet helpt zenuwstimulatie of botox in de blaas om deze te laten ontspannen", vertelt De Kort.

"Bij een te hoge urineproductie kunnen medicijnen helpen om de productie te remmen. Een te hoge urineproductie kan veroorzaakt worden door slaapapneu en dan helpt een CPAP masker, een drukmasker tegen snurken. Als het gaat om een sluitspierprobleem dan kan de patiënt fysiotherapie krijgen. Tot slot kan een operatie helpen. Bij vrouwen wordt er een kunststof bandje onder de plasbuis geplaatst, hierdoor wordt de plasbuis ondersteund. Bij mannen wordt er een kunstsluitspier geplaatst."