Een tijdlang leek het alsof niemand een goed woord voor de avondklok overhad. Het is daarom verrassend dat sommigen de maatregel nu stiekem missen. Onze lezers zeggen vooral het ritme en de rust op straat en in huis te missen.

Arie Dijkstra, sociaal psycholoog en hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen, benadrukt dat mensen van elkaar verschillen en dus ook op verschillende manieren omgingen met de invoering en afschaffing van de avondklok.

"Je kunt wel zeggen dat mensen zich het afgelopen jaar hebben leren aanpassen", zegt Dijkstra. "Dat is sommige mensen blijkbaar goed bevallen. Voor hen was de avondklok een stabiliserende factor."

Ons sociale leven stond in het afgelopen jaar op zijn kop. "We konden onszelf niet meer vergelijken met anderen, kleding kopen of uitgaan. Het wegvallen van die motiverende factor die ons aanzette altijd het uiterste uit een situatie te halen, viel weg", vertelt Dijkstra. "Als je - zoals velen van ons - nooit eerder in een wereld hebt geleefd waarin het niet mogelijk is om te reizen of bier te drinken met je vrienden, kan het best zijn dat je door de avondklok dacht: lekker rustig dit."

“Met het inperken van sociale interactie neemt ook de sociale druk af.”
Hanneke de Bruin, gedragsdeskundige

"Met het inperken van sociale interactie neemt ook de sociale druk af", legt gedragsdeskundige Hanneke de Bruin uit. De avondklok was voor sommigen een makkelijk excuus om 's avonds de deur niet uit te hoeven of om weer op tijd naar huis te gaan. Door het komen en gaan van maatregelen werden we in het afgelopen jaar gedwongen opnieuw naar ons leven en gedrag te kijken. "Om ons gedrag te veranderen, is tijd nodig. Een week is niet genoeg. Je moet nieuw gedrag oefenen en ervaren wat voor jou werkt", legt De Bruin uit. "Er zullen mensen zijn die nu voor het eerst serieus hebben ervaren hoe prettig ze het vinden om vroeger naar bed te gaan, minder afspraken te hebben of minder te drinken."

Dat de een de avondklok mist en de ander juist opgelucht ademhaalt nu die is afgeschaft, heeft volgens Dijkstra alles te maken met karaktereigenschappen. "Een extraverte persoon floreert bij sociale interacties, terwijl een introverte persoon juist veel minder sociale contacten nodig heeft. Tijdens de avondklok brachten zij meer avonden thuis op de bank door en realiseerden ze zich dat ze dat eigenlijk wel lekker vonden."

Vergelijkingsmateriaal ontbreekt nu

Wat daarbij ook kan schelen, is dat er niemand meer is om je mee te vergelijken, denkt Dijkstra. "Gewoonlijk stel je jezelf doelen onder sociale invloed en aan de hand van de mogelijkheden die er zijn. Je kunt je bijvoorbeeld afvragen: wat als ik niet bij deze vergadering ben of niet naar dat feestje ga? Maar de mensen met wie jij je vergelijkt, moeten het nu ook allemaal rustiger aan doen."

“Mensen met wie jij je vergelijkt, moesten het ook allemaal rustiger aan doen.”
Arie van Dijk, sociaal psycholoog

Nu de avondklok er niet meer is, wordt weer verwacht dat we sociaal wenselijk gedrag vertonen. "Ook al zou je je leven van de afgelopen tijd op dezelfde manier willen doortrekken, dat wordt een stuk lastiger als weer van je verwacht wordt dat je je gezicht laat zien op die ene verjaardag of dat feestje waar je geen zin in hebt", zegt Dijkstra.

Minder discussies met pubers door avondklok

Naast een vermindering van de sociale verplichtingen zou je ook kunnen zeggen dat de avondklok duidelijkheid en regelmaat met zich meebracht. "Dat was mogelijk voor veel mensen een verademing", denkt De Bruin. "Ouders hoefden bijvoorbeeld even niet met hun pubers in discussie over uitgaan of over hoe laat zij thuis moesten zijn. De avondklok maakte voor sommigen het leven misschien makkelijker."

Het leek er weliswaar sterk op dat de avondklok bij het merendeel van de bevolking niet populair was. Maar achteraf kunnen we zeggen dat de avondklok door een deel anders werd ervaren dan verwacht. Het is nu aan die mensen om te proberen die rust en regelmaat vast te houden. "Maar we zijn een ervaring rijker waar we op kunnen bogen. Dat is op zichzelf al bijzonder waardevol", vindt De Bruin.