Ongeveer 80 procent van de rokers wil stoppen. Maar wat gebeurt er in je lichaam als je stopt, en wat zijn goede methoden om het vol te houden?

Er zijn bij het roken drie belangrijke stoffen waar je gezondheidsschade van krijgt: teer, koolmonoxide en nicotine. Martin van den Berg, emeritus hoogleraar Toxicologie aan de Universiteit Utrecht legt uit dat de koolmonoxide die je inhaleert zich aan je rode bloedlichamen bindt.

Rode bloedlichamen transporteren zuurstof naar cellen in je lichaam. Koolmonoxide zorgt ervoor dat er geen zuurstof meer via die rode bloedlichamen binnen komt. Je lichaam moet harder werken om meer zuurstof binnen te krijgen, wat een zwaardere belasting voor je hart veroorzaakt.

De teer die je inhaleert wanneer je tabak verbrandt, zorgt ervoor dat de trilhaartjes - die de longen schoonmaken - plakkerig worden en hun werk minder goed doen. Het rokershoestje zorgt ervoor dat het vuil een beetje loskomt.

Nicotine bindt zich aan receptoren in je hersenen en geven je een goed gevoel: dopamine. Daarom is het zo verslavend. Het levert ook extra belasting op je hart- en vaatstelsel.

Wanneer zijn de schadelijke effecten uit je lichaam?

Stop je met roken, dan plas je deze schadelijke stoffen al na één dag uit. Je lichaam kan dan weer efficiënter zuurstof opnemen en je hart wordt minder belast. Maar je hersenen vragen nog steeds om nicotine.

“Schade door stoffen in teer blijft nog jarenlang aanwezig in je lichaam.”
Martin van den Berg, hoogleraar Toxicologie

Van den Berg: "Het ergste is de schade door stoffen in teer, die nog jarenlang in je lichaam aanwezig blijven. Deze kunnen in je longcellen omgezet worden tot stoffen die zich aan je DNA binden: een DNA-mutatie. Dat kan ervoor zorgen dat als een longcel besluit zichzelf te gaan delen, deze cel kan uitgroeien tot longkanker. We weten nog niet waarom dit bij de ene persoon wel gebeurt en bij de andere niet, maar de kansen kunnen wel groter zijn door erfelijke eigenschappen in je familie."

Hoe later je stopt, hoe meer risico

"Of je nu rookt of gestopt bent: er kan tien tot twintig jaar later nog een tumor ontstaan. Van de mensen die longkanker krijgen, komt dat negen van de tien keer door roken. Hoe ouder je bent, hoe trager en minder efficiënt de reparatieprocessen van ons lichaam werken.

“Hoe jonger je bent als je stopt met roken, hoe groter de kans dat je lichaam goed herstelt.”
Martin van den Berg, hoogleraar Toxicologie

Hoe jonger je bent als je stopt met roken, hoe groter de kans dat je lichaam goed herstelt. Als je op je 35e stopt, dan heb je rond je 65e dezelfde overlijdenskans als iemand die nooit gerookt heeft. Stop je op je vijftigste pas met roken, dan heb je twee keer zoveel kans om te overlijden als iemand die nooit gerookt heeft. Blijf je roken, dan heb je misschien wel tien keer zoveel kans. De grens waarbij je écht kunt zeggen dat het niets meer uitmaakt, ligt rond de tachtig jaar. Stoppen vermindert wél altijd de kans op hart- en vaatziekten. "

Lichamelijke ontwenningsverschijnselen verdwijnen snel

Wanda de Kanter, longarts en oprichter van Stichting Rookpreventie Jeugd ziet dat lichamelijke ontwenningsverschijnselen op de derde dag pieken. "Daarna gaat het redelijk snel voorbij. Maar het is erg lastig wanneer mensen om je heen wél roken. Ook moeten je hersenen in de eerste zes tot acht weken harder werken om dopamine aan te maken, het kan dan voelen alsof je depressief bent.

“Gemiddeld mislukt het stoppen met roken zeven tot acht keer.”
Wanda de Kanter, longarts

Gemiddeld mislukt het stoppen zeven tot acht keer. 5 procent van degenen die stoppen, lukt het om het zonder begeleiding een jaar vol te houden."

Maak een plan

De Kanter raadt nicotinepleisters alleen aan voor de beginperiode, maar je moet het écht afbouwen. Het liefst met een huisarts. "Schrijf op waarom je rookt, waarom je stopt en wat je moet doen wanneer je in de verleiding komt. Zorg dat je dit elke dag kunt zien. Vertel het aan mensen om je heen, zodat ze je kunnen helpen.

Veel mensen beginnen weer wanneer hen iets vervelends overkomt en gebruiken sigaretten als ontstresser of als troost. Rokers zijn echter meer gestrest dan niet-rokers: nicotinetekort voelt aan als stress, dat verdwijnt bij de volgende sigaret. Bedenk ook dat de hunkering naar een sigaret telkens gemiddeld maar drie minuten duurt. Het dopaminetekort herstelt zich echt! Na zo'n zes weken ben je rustiger, minder somber en lichamelijk veel fitter."