De hormoonvrije koperspiraal Ballerine kwam onlangs onder vuur te liggen, omdat een aantal gebruiksters melding maakte van een onverwachte zwangerschap. Hoog tijd om de feiten en fabels omtrent spiraaltjes op een rij te zetten. Wat is het verschil tussen een hormoonspiraal en een koperspiraal en hoe diep moeten we in de buidel tasten voor een spiraaltje?

Vrouwen die een spiraaltje overwegen, komen grofweg voor de keuze staan: een hormoonspiraal of een koperspiraal. "In theorie heeft een hormoonspiraal, zoals Mirena of Kyleena, meer voordelen", vertelt gynaecoloog Noortje Paridaans.

"Het grootste voordeel van een hormoonspiraal is dat die de menstruatie afremt of zelfs helemaal stopt." Het koperhoudende spiraaltje biedt uitkomst wanneer een vrouw geen anticonceptie met hormonen wil. "Het nadeel van een koperspiraal is wel dat die bloedverlies bij menstruatie kan verergeren."

Het spiraaltje heeft terrein gewonnen in Nederland. Uit gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat 12 procent van de 18- tot 45-jarige vrouwen in Nederland in 2013 koos voor een spiraaltje. Tien jaar eerder ging het nog om een aandeel van 4 procent.

Bij een koperspiraal is de plaatsing erg belangrijk

Volgens Paridaans hoeven we door de Ballerine-zaak niet te vrezen dat hormoonvrije spiraaltjes minder betrouwbaar zijn. "Zowel bij koperspiraaltjes als hormoonhoudende spiraaltjes is de kans op zwangerschap klein. Bij de koperspiraal is de plaatsing erg belangrijk. Als de koperspiraal goed door de arts geplaatst wordt, kent deze geen hoger risico op een zwangerschap dan een hormoonhoudende spiraal."

“Jonge vrouwen gaan steeds vaker op zoek naar non-medicamenteuze manieren van behandeling. Dat zie ik terug in voeding, sport en gezondheid.”
Noortje Paridaans, gyneacoloog

Paridaans vervolgt: "De Ballerine-spiraal voldoet niet aan de nieuwe regelgeving omtrent spiraaltjes. Dat wil zeggen dat er wetenschappelijk gezien onvoldoende bewijs is om te stellen dat deze vergeleken kan worden met huidige koperhoudende spiraaltjes."

Ballerine is op de markt gekomen als extra keuzemogelijkheid in de categorie hormoonvrije spiraaltjes. Vanwaar de vraag naar deze hormoonvrije spiraaltjes?

"Ik zie een nieuwe generatie die zelfbewuster is en daarom meer bezig is met natuurlijke gezondheid", vertelt de gynaecoloog. "Jonge vrouwen gaan steeds vaker op zoek naar non-medicamenteuze manieren van behandeling. Dat zie ik terug in voeding, sport en gezondheid."

Een oerwoud aan kosten voor een spiraaltje

Een koperspiraaltje kost los gemiddeld 70 euro en een hormoonhoudende spiraal om en nabij 150 euro. Toch is er nogal een oerwoud aan kosten voor een spiraaltje, weet Suzanne Löwik van Pricewise. In Nederland wordt namelijk onderscheid gemaakt in leeftijd.

"Als je nog geen 21 jaar bent, wordt anticonceptie vergoed vanuit de basisverzekering. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor de Mirena-spiraal." Maar nu wordt het ingewikkeld. "Als je 18 jaar of ouder, maar nog onder de 21 bent, dan wordt de spiraal vergoed vanuit de basisverzekering.", legt Löwik uit. Over de materiaalkosten van de spiraal geldt dan wel het eigen risico. Het plaatsen van de spiraal door de huisarts is uitgzonderd van het eigen risico.

Ben je 21 jaar of ouder? Dan wordt een spiraaltje sowieso niet meer vergoed vanuit de basisverzekering. "Dat betekent dat je een aanvullende verzekering hiervoor moet afsluiten. De vergoeding verschilt per verzekering."

Hou rekening met een spiraaltje als je een verzekering kiest

In principe kun je een spiraaltje bij de huisarts laten plaatsen, weet Löwik. "In dat geval betaal je alleen de materiaalkosten van de spiraal." Moet de spiraal door een andere zorgspecialist geplaatst worden, dan kunnen de kosten oplopen. "De kans is aanwezig dat de huisarts de spiraal om wat voor reden dan ook niet kan plaatsen en je wordt doorgestuurd naar een gynaecoloog. Omdat dit medisch-specialistische zorg betreft, wordt dit vergoed vanuit de basisverzekering. Dan zul je het eigen risico moeten aanspreken."

Tot slot adviseert Löwik de plaatsing van een spiraal mee te nemen als je een zorgverzekering kiest. "Als je in december weet dat je het jaar daarop een spiraal wil laten plaatsen, dan kun je extra alert zijn op zorgverzekeraars die de spiraal aanvullend vergoeden."

In 2021 gaat de nieuwe wet- en regelgeving omtrent medische hulpmiddelen, risicoklasse III, waaronder ook het Ballerine spiraal valt, van kracht. Op dit moment voldoet de Ballerine-spiraal nog niet aan de nieuwe wet- en regelgeving (wel aan de voormalige wet- en regelgeving). Het is nog onbekend welke implicaties de nieuwe wet- en regelgeving zal krijgen voor de Ballerine-spiraal.