Sunseeree (31) ligt sinds haar twaalfde regelmatig 's nachts verlamd in bed. "Voor mijn gevoel ben ik klaarwakker. Ik kan zien, maar ik kan me niet bewegen en niet praten." Sunseeree deelt haar ervaring met slaapverlamming, en longarts-somnoloog Reinier de Groot legt uit wat deze slaapstoornis precies inhoudt.

Mensen krijgen last van slaapverlamming (of slaapparalyse) op het moment dat ze in of uit de REM-slaap komen. De Rapid Eye Movement (REM) slaap is het deel van de slaapcyclus waarin je herinneringen en emoties verwerkt, zegt Reinier de Groot, medisch directeur en longarts-somnoloog bij het Nederlands Slaap Instituut (NSI).

"Om te voorkomen dat je de bewegingen maakt die je tijdens de REM-slaap droomt, treedt er een sterke spierverslapping op. Als je wakker wordt, heb je gelijk je normale spierkracht terug. Maar bij mensen met slaapverlamming gaat dit met een vertraging. Ze worden wakker en kunnen zich niet bewegen, maar wel met hun ogen kijken", zegt De Groot. De oorzaak van slaapverlamming is volgens hem onbekend.

“Soms voel ik een aanwezigheid in mijn kamer. Een keer zag ik een soort gedaante naast mijn bed. Niet een persoon zoals wij het kennen, meer een schaduw.”
Sunseeree (31)

Zo'n 7,6 procent van de wereldbevolking krijgt ooit last van slaapverlamming. Bij Sunseeree treedt het op als ze in slaap probeert te komen. "Je voelt je lichaam wegvallen. Je beseft dat je in die slaapverlamming raakt, maar je kunt er niets tegen doen."

Het lichaam gaat bij slaapverlamming dus niet soepel door de slaapfases heen. Omdat het brein in een soort droomstand staat, kan het gepaard gaan met hallucinaties. Sunseeree zegt: "Soms voel ik een aanwezigheid in mijn kamer. Een keer zag ik een soort gedaante naast mijn bed. Niet een persoon zoals wij het kennen, meer een schaduw. Dat was beangstigend."

"Je bent bij bewustzijn, maar de realiteit is weg. Ik hoor gezoem, gepiep of muziek en ik zie kleuren. Eén keer leek het alsof mijn lichaam van top tot teen aan het vibreren was. Het voelde alsof ik uit mijn lichaam trad. Heel eng."

Hoewel slaapverlamming een beangstigende ervaring is, kan er fysiek niks misgaan, zegt de longarts-somnoloog. "Het enige wat we kunnen doen, is mensen geruststellen en uitleggen wat er precies gebeurt. En vooral benadrukken dat het altijd herstelt en niet tot fysieke complicaties leidt."

Emoties en stress zijn van invloed

"Toen ik begin twintig was, woonde ik net op mezelf. Je bent volwassen aan het worden en maakt veel mee. In zulke stressvolle periodes heb ik er vaker last van", zegt Sunseeree.

De Groot beaamt dit: "Emoties en stress hebben zeker invloed. Dat geldt ook voor bijvoorbeeld drugs en alcohol. Aan mensen met slaapverlamming geven we het advies: leef gezond en zorg voor een goed slaapritme." Sunseeree besloot na een aantal keer haar ogen voortaan dicht te houden bij slaapverlamming. "Je weet nooit wat er komt, dus ik hou mijn ogen liever dicht. Dan kan ik geen enge dingen zien."

Hoe lang zo'n slaapverlamming duurt, weet ze niet. Volgens De Groot kan het om seconden of enkele minuten gaan. "Ik heb wel eens drie keer per nacht slaapverlamming gehad", zegt Sunseeree. "Het engste van alles blijft dat ik me niet kan bewegen."

"Het helpt als ik de warmte van mijn man in bed voel; het gevoel dat er iemand bij me is. Verder focus ik op mijn ademhaling en probeer ik te ontspannen. Als mijn man niet thuis is, slaap ik met het licht aan. Ik heb het idee dat dat helpt. Maar het blijft rot."